تانزانیا در سالهای اخیر تلاش کرده است ظرفیتهای خود را از یک اقتصاد متکی بر صادرات مواد اولیه به سمت تولید، فرآوری، ارزش افزوده و صادرات محصولات صنعتی و کشاورزی توسعه دهد. اسناد توسعهای این کشور نیز بر تقویت بخش تولید، افزایش بهرهوری صنعتی و استفاده از موقعیت جغرافیایی تانزانیا برای تبدیلشدن به یک مرکز تولید، تجارت، عرضه و حملونقل در شرق، مرکز و جنوب آفریقا تأکید دارند.
این رویکرد میتواند تانزانیا را به یکی از بازارهای مهم برای شرکتهایی تبدیل کند که علاوه بر فروش مستقیم، به دنبال تولید، مونتاژ، فرآوری یا ایجاد زنجیره تأمین در آفریقا هستند.
تمرکز تانزانیا بر توسعه تولید داخلی
یکی از محورهای اصلی برنامه توسعه اقتصادی تانزانیا، گسترش ظرفیتهای تولید داخلی است.
در Tanzania Development Vision 2050، بخش تولید بهعنوان یکی از پایههای رشد و تنوعبخشی اقتصادی کشور معرفی شده است. این سند بر توسعه صنایعی مانند فرآوری محصولات کشاورزی، مواد غذایی و نوشیدنیها و مصالح ساختمانی تأکید میکند و هدف آن افزایش ارزش افزوده داخلی، کاهش وابستگی به واردات و بهبود عملکرد صادراتی است.
این جهتگیری به این معناست که فرصتهای بازار تانزانیا تنها به صادرات کالا به این کشور محدود نمیشود؛ بلکه ایجاد واحدهای تولیدی، انتقال فناوری، تأمین ماشینآلات و توسعه زنجیرههای ارزش نیز میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
موقعیت جغرافیایی؛ مزیت مهم برای صادرات منطقهای
موقعیت جغرافیایی تانزانیا یکی از مهمترین عواملی است که از ظرفیت این کشور برای تبدیلشدن به هاب منطقهای حمایت میکند.
تانزانیا در ساحل اقیانوس هند قرار دارد و از طریق بنادر مهم خود، از جمله دارالسلام، تانگا و متوارا، به مسیرهای تجاری بینالمللی متصل است. این کشور همچنین بهعنوان مسیر انتقال کالا برای کشورهای محصور در خشکی مانند جمهوری دموکراتیک کنگو، اوگاندا، رواندا، بوروندی، زامبیا و مالاوی اهمیت دارد.
عضویت تانزانیا در EAC و SADC نیز امکان دسترسی به بازارهای منطقهای را تقویت میکند. نهاد سرمایهگذاری تانزانیا اعلام کرده است که سرمایهگذاری در این کشور میتواند دسترسی به بازار بیش از ۴۵۰ میلیون نفری در شرق و جنوب آفریقا را از طریق ترتیبات تجاری ترجیحی فراهم کند.
از صادرات مواد اولیه تا افزایش ارزش افزوده
یکی از چالشهای مطرحشده در برنامه بلندمدت تجارت تانزانیا، وابستگی قابلتوجه به صادرات کالاهای اولیه است.
برنامه بلندمدت توسعه تانزانیا برای سالهای 2026/27 تا 2050/51 بر این موضوع تأکید دارد که افزایش صنعتیسازی، فرآوری و ارزش افزوده داخلی میتواند به حضور بیشتر کشور در زنجیرههای ارزش منطقهای و جهانی کمک کند. در این برنامه، محصولاتی مانند کالاهای تولیدی و محصولات باغی نیز بهعنوان بخشهایی با ظرفیت رو به رشد صادراتی مطرح شدهاند.
بنابراین، توسعه کارخانههای فرآوری، بستهبندی، صنایع غذایی، مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی و سایر صنایع میتواند بخشی از مسیر افزایش ارزش افزوده در اقتصاد تانزانیا باشد.
مناطق ویژه اقتصادی؛ زیرساختی برای صنعتیسازی
یکی دیگر از ابزارهای مورد استفاده تانزانیا برای توسعه تولید، ایجاد و توسعه مناطق ویژه اقتصادی (SEZ) است.
TISEZA در سال 2025 از پنج منطقه ویژه اقتصادی استراتژیک خبر داد که با هدف تقویت رشد صنعتی، اشتغال، صادرات، انتقال فناوری و جذب سرمایهگذاری توسعه یافتهاند. این مناطق به زیرساختهایی مانند بنادر، راهآهن، جادهها و سایر شبکههای حملونقل و خدماتی متصل میشوند.
همچنین پروژه Bagamoyo Eco Maritime City بهعنوان یکی از پروژههای مهم صنعتی و لجستیکی تانزانیا معرفی شده است که قرار است بندر، منطقه صنعتی، پارک فناوری، منطقه ویژه اقتصادی و زیرساختهای حملونقل و انرژی را به یکدیگر متصل کند.
چه فرصتهایی برای سرمایهگذاران وجود دارد؟
حرکت تانزانیا به سمت توسعه تولید و صادرات میتواند فرصتهایی را در حوزههای مختلف ایجاد کند، از جمله:
- ماشینآلات و تجهیزات صنعتی
- تجهیزات کشاورزی و آبیاری
- صنایع غذایی و فرآوری محصولات کشاورزی
بستهبندی و زنجیره سرد - مواد شیمیایی و محصولات صنعتی
- مصالح ساختمانی
- انرژی و تجهیزات برق
- معدن و فرآوری مواد معدنی
- لجستیک و حملونقل
- فناوری و تجهیزات تولید
- خدمات مهندسی و فنی
TISEZA نیز بخشهایی مانند تولید، کشاورزی، انرژی، معدن و صنایع مرتبط را در میان حوزههای مورد توجه سرمایهگذاری قرار داده است.
فرصتهای همکاری برای شرکتهای ایرانی
برای شرکتهای ایرانی، مسیر همکاری با تانزانیا میتواند فراتر از صادرات مستقیم کالا باشد.
شرکتهای ایرانی فعال در حوزههایی مانند ماشینآلات، تجهیزات صنعتی، کشاورزی، آبیاری، مواد شیمیایی، مصالح ساختمانی، فرآوری مواد غذایی، انرژی و خدمات فنی و مهندسی میتوانند بازار تانزانیا را از منظر تأمین تجهیزات، انتقال فناوری، مشارکت تولیدی و توسعه بازار منطقهای بررسی کنند.
این موضوع بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که هدف شرکت صرفاً فروش در بازار تانزانیا نباشد و بخواهد از این کشور بهعنوان بخشی از یک زنجیره تأمین و صادرات منطقهای استفاده کند.
سرمایهگذاری در تانزانیا؛ یک روند رو به توسعه
دادههای TISEZA نشان میدهد تعداد پروژههای سرمایهگذاری ثبتشده در تانزانیا از 252 پروژه در سال 2021 به 915 پروژه در سال 2025 افزایش یافته و ارزش سرمایهگذاری مصوب نیز از حدود 3.7 میلیارد دلار به 10.95 میلیارد دلار رسیده است. این ارقام نشاندهنده افزایش فعالیت سرمایهگذاری ثبتشده در این دوره است، هرچند تبدیل پروژههای مصوب به سرمایهگذاری واقعی و نتایج اقتصادی همچنان به اجرای پروژهها وابسته است.
از طرف دیگر، در سال 2026 اجرای رسمی چارچوبهای مرتبط با Vision 2050 آغاز شده و برنامههای توسعهای جدید بر رشد اقتصادی فراگیر، تولید، اشتغال، زیرساخت، انرژی، تحقیق و توسعه و تحول دیجیتال تأکید دارند.
جمعبندی
حرکت تانزانیا به سمت تبدیلشدن به مرکز تولید و صادرات منطقهای بر چند پایه اصلی استوار است: توسعه صنایع داخلی، افزایش ارزش افزوده، ایجاد مناطق ویژه اقتصادی، توسعه زیرساختهای حملونقل و انرژی، جذب سرمایهگذاری و استفاده از موقعیت جغرافیایی و پیوندهای تجاری منطقهای.
برای شرکتهای خارجی، از جمله شرکتهای ایرانی، این روند میتواند فرصتهایی را در حوزه صادرات تجهیزات و مواد اولیه، انتقال فناوری، سرمایهگذاری مشترک، تولید، فرآوری و توسعه بازارهای منطقهای آفریقا ایجاد کند. با این حال، بررسی قوانین، هزینههای لجستیک، الزامات محلی، شریک تجاری، بازار هدف و ساختار پروژه پیش از ورود به بازار ضروری است.
CTA پیشنهادی برای سایت
به دنبال ورود به بازار تانزانیا هستید؟
مرکز کسبوکار ایران و تانزانیا میتواند در زمینه بررسی بازار، شناسایی فرصتهای تجاری، معرفی محصولات ایرانی، شناسایی خریداران و شرکای تجاری و برگزاری جلسات B2B به شرکتها کمک کند.
