صادرات کالا و خدمات تانزانیا در سال منتهی به اوت ۲۰۲۶ با رشد ۱۶.۴ درصدی به حدود ۲۰.۲۲ میلیارد دلار رسید. بر اساس آخرین گزارش اقتصادی بانک مرکزی تانزانیا، افزایش صادرات طلا و کالاهای تولیدی از مهم‌ترین عوامل رشد درآمدهای صادراتی این کشور بوده‌اند.
در این دوره، صادرات کالاهای تانزانیا با رشد ۱۹.۸ درصدی به حدود ۱۱.۹۶ میلیارد دلار رسید. در میان اقلام صادراتی، طلا و کالاهای تولیدی عملکرد قابل‌توجهی داشتند و نقش مهمی در افزایش درآمدهای ارزی کشور ایفا کردند.
رشد ۳۰.۲ درصدی صادرات طلا
بر اساس داده‌های بانک مرکزی تانزانیا، ارزش صادرات طلا در سال منتهی به اوت ۲۰۲۶ به حدود ۵.۶۳ میلیارد دلار رسید؛ در حالی که این رقم در دوره مشابه سال قبل حدود ۴.۳۲ میلیارد دلار بود.
به این ترتیب، صادرات طلا حدود ۳۰.۲ درصد افزایش داشته است. بانک مرکزی تانزانیا رشد ارزش صادرات طلا را به ترکیبی از افزایش قیمت‌های جهانی طلا و رشد حجم صادرات نسبت داده است.
طلا همچنان یکی از مهم‌ترین منابع درآمدهای ارزی تانزانیا محسوب می‌شود و رشد صادرات آن تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد بخش صادرات کالا داشته است.
این روند همچنین اهمیت بخش معدن تانزانیا را در تجارت خارجی این کشور نشان می‌دهد؛ به‌خصوص در شرایطی که تقاضای جهانی و قیمت طلا همچنان از عوامل مهم تعیین‌کننده ارزش صادرات هستند.
صادرات کالاهای تولیدی ۴۴.۳ درصد افزایش یافت
یکی دیگر از نکات مهم گزارش جدید، رشد قابل توجه صادرات کالاهای تولیدی است.
ارزش صادرات کالاهای تولیدی تانزانیا در سال منتهی به اوت ۲۰۲۶ به حدود ۲.۲۱ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با حدود ۱.۵۳ میلیارد دلار در سال قبل، رشد ۴۴.۳ درصدی را نشان می‌دهد.
بر اساس گزارش منتشرشده، محصولات آهن و فولاد و شیشه‌آلات از جمله گروه‌هایی بودند که در افزایش صادرات کالاهای تولیدی نقش داشتند.
این رشد می‌تواند از منظر توسعه زنجیره ارزش اهمیت داشته باشد؛ زیرا افزایش صادرات کالاهای تولیدشده در داخل، علاوه بر ایجاد درآمد ارزی، می‌تواند زمینه توسعه ظرفیت‌های صنعتی، فرآوری مواد اولیه و ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان داخلی و بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی را تقویت کند.
صادرات کالا و خدمات به ۲۰.۲ میلیارد دلار رسید
مجموع صادرات کالا و خدمات تانزانیا در سال منتهی به اوت ۲۰۲۶ به ۲۰.۲۱۶ میلیارد دلار رسید.
از این رقم:
- ۱۱.۹۶ میلیارد دلار مربوط به صادرات کالا بود.
- ۸.۲۶ میلیارد دلار از محل صادرات خدمات به دست آمد.
- صادرات خدمات نیز حدود ۱۱.۷ درصد افزایش یافت.
در بخش خدمات، حمل‌ونقل و گردشگری همچنان از بخش‌های مهم درآمدهای صادراتی تانزانیا بودند.
درآمدهای حمل‌ونقل با رشد ۲۶.۴ درصدی به حدود ۳.۳۰ میلیارد دلار رسید که افزایش درآمدهای حاصل از حمل‌ونقل کالا در تجارت ترانزیتی یکی از عوامل آن بود.
همچنین درآمدهای گردشگری یا Travel Receipts با رشد ۱.۷ درصدی به حدود ۴.۳۹ میلیارد دلار رسید.
چرا رشد صادرات برای اقتصاد تانزانیا اهمیت دارد؟
افزایش صادرات می‌تواند منابع بیشتری از ارز خارجی در اختیار اقتصاد تانزانیا قرار دهد و ظرفیت کشور برای تأمین واردات، سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های تجاری بین‌المللی را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد که در همین دوره، واردات کالا و خدمات نیز با سرعت بیشتری افزایش یافته و به حدود ۲۱.۲۷ میلیارد دلار رسیده است. در نتیجه، کسری حساب جاری تانزانیا در سال منتهی به اوت ۲۰۲۶ به حدود ۲.۴۸ میلیارد دلار افزایش یافت.
بنابراین، افزایش صادرات به‌تنهایی تمام معادلات تجارت خارجی را تعیین نمی‌کند و هزینه واردات، به‌خصوص واردات انرژی و کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای، همچنان اهمیت زیادی دارد.
نقش طلا و تولیدات صنعتی در آینده صادرات تانزانیا
ترکیب رشد صادرات طلا و کالاهای تولیدی، دو مسیر متفاوت اما مکمل را در اقتصاد صادراتی تانزانیا نشان می‌دهد.
از یک طرف، بخش معدن و طلا همچنان منبع مهم درآمدهای ارزی است و از طرف دیگر، رشد صادرات کالاهای تولیدی می‌تواند نشان‌دهنده گسترش ظرفیت‌های صنعتی و ارزش افزوده داخلی باشد.
برای تانزانیا، توسعه صنایع فرآوری، تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر و ایجاد زنجیره‌های تأمین داخلی می‌تواند به افزایش تنوع سبد صادراتی کمک کند.
این موضوع به‌ویژه در بخش‌هایی مانند:
- صنایع فلزی و فولادی
- فرآوری مواد معدنی
- صنایع غذایی
- بسته‌بندی
- نساجی
- شیشه و محصولات ساختمانی
- تجهیزات صنعتی
- فرآوری محصولات کشاورزی
قابل توجه است.
فرصت‌های تجاری و سرمایه‌گذاری
رشد صادرات کالاهای تولیدی می‌تواند تقاضا برای تجهیزات، فناوری، ماشین‌آلات و خدمات صنعتی را نیز افزایش دهد.
در چنین شرایطی، شرکت‌های خارجی می‌توانند در حوزه‌هایی مانند ماشین‌آلات تولید، تجهیزات فرآوری، خطوط بسته‌بندی، فناوری‌های کنترل کیفیت، لجستیک، انبارداری و زنجیره سرد فرصت‌هایی را بررسی کنند.
برای شرکت‌های ایرانی نیز بازار تانزانیا می‌تواند از منظر صادرات تجهیزات و فناوری‌های مرتبط با صنایع تولیدی، فرآوری مواد معدنی، صنایع غذایی، بسته‌بندی و ماشین‌آلات مورد بررسی قرار گیرد.
البته ورود به این بازار نیازمند بررسی مقررات واردات، استانداردها، الزامات محلی، هزینه‌های لجستیک و ساختار تقاضای هر محصول است.
چشم‌انداز تجارت خارجی تانزانیا
داده‌های جدید نشان می‌دهد که صادرات تانزانیا در حال رشد است و طلا و کالاهای تولیدی دو بخش مهم این رشد هستند.
افزایش ۳۰.۲ درصدی صادرات طلا و ۴۴.۳ درصدی صادرات کالاهای تولیدی در سال منتهی به اوت ۲۰۲۶، در کنار رشد صادرات خدمات، تصویری از یک سبد صادراتی متنوع‌تر ارائه می‌دهد.
در عین حال، افزایش واردات و کسری حساب جاری نشان می‌دهد که توسعه صادرات باید همراه با تقویت تولید داخلی، ارزش افزوده، کاهش وابستگی به برخی واردات و توسعه زیرساخت‌های تجاری دنبال شود.
برای شرکت‌هایی که بازار شرق آفریقا را هدف قرار داده‌اند، این روند می‌تواند اهمیت تانزانیا را به‌عنوان یک بازار تولید، صادرات و تجارت منطقه‌ای افزایش دهد.
جمع‌بندی
تانزانیا در سال منتهی به اوت ۲۰۲۶ شاهد رشد قابل توجه صادرات بود. مجموع صادرات کالا و خدمات با رشد ۱۶.۴ درصدی به ۲۰.۲ میلیارد دلار رسید. در همین دوره، صادرات طلا ۳۰.۲ درصد و صادرات کالاهای تولیدی ۴۴.۳ درصد افزایش یافت.
رشد هم‌زمان معدن، تولید و خدمات می‌تواند زمینه توسعه بیشتر تجارت خارجی تانزانیا را فراهم کند؛ به‌ویژه اگر افزایش صادرات با توسعه زنجیره ارزش، فرآوری داخلی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولید و لجستیک همراه شود.
