بلاگ
زنگبار بهدنبال توسعه فرآوری جلبک دریایی؛ فرصتهای جدید سرمایهگذاری در صنایع غذایی و آرایشی
دولت زنگبار برنامهای برای توسعه صنایع فرآوری جلبک دریایی و افزایش ارزش افزوده این محصول دنبال میکند. این برنامه با هدف کاهش صادرات مواد خام، ایجاد صنایع تبدیلی، افزایش درآمد تولیدکنندگان محلی و توسعه بازارهای صادراتی در دستور کار قرار گرفته است.
در همین راستا، مجمع سرمایهگذاری جلبک دریایی زنگبار (Zanzibar Seaweed Investment Forum 2026) از ۱۸ تا ۲۰ نوامبر در اونگوجا برگزار شد و بستری برای معرفی فرصتهای سرمایهگذاری، جذب فناوری و ایجاد همکاری میان تولیدکنندگان محلی و سرمایهگذاران بینالمللی فراهم کرد.
دولت زنگبار امیدوار است از طریق این رویداد بتواند سرمایهگذاریهایی به ارزش ۴۶ تا ۱۲۷ میلیون دلار را در زنجیره ارزش جلبک دریایی جذب کند.
افزایش تولید جلبک، اما کاهش ارزش اقتصادی آن
یکی از دلایل اصلی تمرکز دولت بر فرآوری جلبک، فاصله میان رشد تولید و درآمد حاصل از فروش آن است.
بر اساس آمار ارائهشده در کنفرانس سرمایهگذاری جلبک دریایی، تولید این محصول در زنگبار از ۱۶ هزار و ۶۵۳ تن در سال ۲۰۲۴ به ۲۰ هزار و ۷۵ تن در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.
با این حال، ارزش تولید از ۱۶٫۵ میلیارد شیلینگ تانزانیا به حدود ۱۶٫۱ میلیارد شیلینگ کاهش پیدا کرده است.
رئیسجمهور زنگبار، حسین علی موینی، در مراسم افتتاح این رویداد تأکید کرد که ادامه صادرات جلبک به شکل خام باعث میشود بخش مهمی از ارزش اقتصادی محصول در خارج از زنگبار ایجاد شود.
به اعتقاد دولت، توسعه کارخانههای فرآوری و تولید محصولات نهایی میتواند سهم بیشتری از درآمد این صنعت را نصیب کشاورزان و کسبوکارهای محلی کند.
فرصتهای سرمایهگذاری در زنجیره ارزش جلبک دریایی
دولت زنگبار چند حوزه مهم را برای جذب سرمایهگذاری معرفی کرده است:
۱. تولید مواد اولیه صنایع غذایی
جلبک دریایی در تولید مواد اولیه و افزودنیهای غذایی کاربرد دارد. استخراج موادی مانند کاراگینان و آلژینات میتواند زمینه تولید غلیظکنندهها، پایدارکنندهها و امولسیفایرهای مورد استفاده در صنایع غذایی را فراهم کند.
۲. صنایع آرایشی و بهداشتی
استخراج ترکیبات مورد استفاده در محصولات مراقبت از پوست و مو، تولید صابون، کرم، لوسیون و محصولات مراقبتی از دیگر زمینههای توسعه این صنعت است.
۳. تولید مکملها و محصولات سلامتمحور
فرآوری تخصصی جلبک میتواند زمینه تولید برخی محصولات غذایی و مکملهای مبتنی بر ترکیبات جلبکی را فراهم کند؛ البته تولید این محصولات به رعایت استانداردهای ایمنی و مجوزهای مربوط نیاز دارد.
۴. تولید کود و محصولات کشاورزی
استفاده از جلبک در تولید کودهای زیستی و محرکهای رشد گیاه، یکی دیگر از زمینههای قابل توسعه است که میتواند ارتباط میان صنایع دریایی و کشاورزی را تقویت کند.
۵. توسعه صنایع زیستفناوری و مواد اولیه صنعتی
استخراج ترکیبات زیستی، تولید مواد اولیه صنعتی و توسعه کاربردهای جدید جلبک در صنایع مختلف از دیگر حوزههای مورد توجه سرمایهگذاران است.
برنامه دولت برای جذب ۱۲۷ میلیون دلار سرمایهگذاری
مجمع سرمایهگذاری جلبک دریایی زنگبار با مشارکت دولت محلی، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP)، سازمان ترویج سرمایهگذاری زنگبار (ZIPA) و بنیاد Zanzibar Maisha Bora برگزار شد.
هدف این رویداد معرفی پروژههای قابل سرمایهگذاری در بخشهای مختلف زنجیره ارزش جلبک، از تولید و کشت تا فرآوری صنعتی، بستهبندی، حملونقل و بازاریابی بینالمللی بود.
بر اساس برنامه معرفیشده، فرصتهای سرمایهگذاری شامل ایجاد کارخانههای استخراج کاراگینان و سایر ترکیبات جلبکی، توسعه واحدهای فرآوری زیستی، تولید محصولات آرایشی و غذایی و ایجاد زیرساختهای خشککردن و نگهداری صنعتی است.
همچنین توسعه روشهای نوین کشت در آبهای عمیق، بهبود بذر و گونههای جلبکی و افزایش مقاومت تولید در برابر تغییرات اقلیمی از دیگر محورهای این برنامه محسوب میشود.
نقش جلبک دریایی در اشتغال و اقتصاد محلی زنگبار
صنعت جلبک دریایی یکی از منابع مهم درآمد جوامع ساحلی زنگبار محسوب میشود.
بر اساس اظهارات مقامهای محلی در کنفرانس، این صنعت معیشت بیش از ۱۵۰ هزار نفر را پشتیبانی میکند و حدود ۳۳ هزار زن کشاورز در فعالیتهای مرتبط با کشت جلبک حضور دارند.
با توجه به سهم بالای زنان در این زنجیره تولید، توسعه صنایع فرآوری میتواند علاوه بر افزایش درآمد خانوارهای ساحلی، فرصتهای شغلی جدیدی در بخش تولید، بستهبندی و بازاریابی ایجاد کند.
یکی از چالشهای فعلی نیز ضایعات پس از برداشت است. وزیر اقتصاد آبی و شیلات زنگبار اعلام کرده است که حدود ۳۵ درصد جلبک دریایی پس از برداشت از بین میرود. بنابراین، بهبود روشهای خشککردن، نگهداری و انتقال محصول از اولویتهای توسعه این صنعت است.
فرصتهای تجاری برای شرکتهای ایرانی
توسعه صنعت جلبک دریایی زنگبار میتواند زمینه همکاری شرکتهای ایرانی در حوزه صنایع غذایی، آرایشی و بهداشتی، ماشینآلات و فناوریهای فرآوری را فراهم کند.
مهمترین زمینههای قابل بررسی عبارتاند از:
۱. ماشینآلات فرآوری جلبک: تأمین تجهیزات شستوشو، خشککن صنعتی، آسیاب، استخراج و جداسازی ترکیبات جلبکی.
۲. صنایع غذایی: همکاری در تولید افزودنیهای غذایی، غلیظکنندهها، پایدارکنندهها و مواد اولیه مورد استفاده در صنایع لبنی و غذایی.
۳. صنایع آرایشی و بهداشتی: تولید مشترک صابون، کرم، لوسیون و محصولات مراقبت از پوست و مو با استفاده از ترکیبات جلبکی.
۴. تجهیزات بستهبندی و نگهداری: تأمین خطوط بستهبندی، تجهیزات انبارداری، سردخانه و سیستمهای کنترل رطوبت.
۵. فناوری و انتقال دانش فنی: همکاری در استخراج کاراگینان، تولید ترکیبات زیستی و توسعه خطوط صنعتی فرآوری جلبک.
۶. سرمایهگذاری مشترک: مشارکت با تولیدکنندگان و تعاونیهای محلی برای ایجاد واحدهای فرآوری و تولید محصولات نهایی در زنگبار.
برای شرکتهای ایرانی، بررسی امکان تأمین ماشینآلات، انتقال فناوری و ایجاد مشارکت با فعالان محلی میتواند مسیر مناسبی برای ورود به این بازار باشد.
جمعبندی
برنامه زنگبار برای توسعه ارزش افزوده جلبک دریایی نشاندهنده تلاش این منطقه برای تبدیل یک محصول صادراتی خام به زنجیرهای از صنایع تولیدی و فرآوری است.
هدف جذب سرمایهگذاری تا سقف ۱۲۷ میلیون دلار، توسعه کارخانههای فرآوری، تولید مواد اولیه صنایع غذایی و آرایشی و کاهش ضایعات پس از برداشت، فرصتهای جدیدی را در اقتصاد آبی زنگبار ایجاد میکند.
این تحولات برای شرکتهای ایرانی فعال در حوزه ماشینآلات صنایع غذایی، تجهیزات فرآوری، صنایع آرایشی و بهداشتی و فناوریهای استخراج مواد اولیه میتواند زمینه مناسبی برای توسعه همکاریهای تجاری و سرمایهگذاری در بازار شرق آفریقا فراهم کند.