دولت تانزانیا در مسیر اجرای Vision 2050، هشت اولویت استراتژیک را بهعنوان محورهای اصلی اجرای برنامه توسعه کشور مشخص کرده است. در این چارچوب، تأکید تنها بر تدوین برنامهها نیست؛ بلکه اجرای مؤثر، پاسخگویی، نظارت و دستیابی به نتایج قابلاندازهگیری به بخش مهمی از رویکرد اجرایی Vision 2050 تبدیل شده است.
بر اساس گزارشی که The Citizen در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر کرده، این هشت اولویت در جریان کنفرانس ملی برنامهریزان در آروشا در روزهای ۱۶ و ۱۷ سپتامبر مطرح شد و بر ضرورت تبدیل اهداف بلندمدت Vision 2050 به برنامهها، بودجهها و پروژههای قابل اجرا تأکید شد.
Vision 2050 تانزانیا چیست؟
Development Vision 2050 چارچوب بلندمدت توسعه تانزانیا برای هدایت اقتصاد، سرمایهگذاری، توسعه انسانی و تحول ساختاری کشور تا سال ۲۰۵۰ است.
در اجرای این چشمانداز، Fourth National Five-Year Development Plan یا FYDP IV برای دوره ۲۰۲۶/۲۷ تا ۲۰۳۰/۳۱ بهعنوان نخستین مرحله اجرایی Vision 2050 در نظر گرفته شده است.
همچنین کمیسیون ملی برنامهریزی تانزانیا بر ایجاد سیستمهای قوی برای Monitoring & Evaluation تأکید کرده و ابزارهای اجرایی از جمله برنامه بلندمدت توسعه، FYDP IV و برنامه توسعه سالانه ۲۰۲۶/۲۷ را آماده کرده است.
۸ اولویت استراتژیک تانزانیا برای اجرای Vision 2050
۱. هماهنگی سیاستها، برنامهها و بودجهها
اولین اولویت، ایجاد هماهنگی میان سیاستهای ملی، برنامههای توسعه و بودجههای دولتی است.
هدف این رویکرد آن است که دستگاههای مختلف در یک مسیر مشخص حرکت کنند و پروژههای اولویتدار نیز مطابق برنامه، زمانبندی، هزینه و استانداردهای تعیینشده اجرا شوند.
این موضوع برای پروژههای بزرگ زیرساختی، صنعتی و توسعهای اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا هماهنگی میان برنامه و بودجه میتواند بر سرعت اجرای پروژهها و استفاده از منابع تأثیر بگذارد.
۲. اجرای Fourth Five-Year Development Plan یا FYDP IV
دومین اولویت، اجرای Fourth National Five-Year Development Plan (FYDP IV) برای دوره ۲۰۲۶/۲۷ تا ۲۰۳۰/۳۱ است.
این برنامه نخستین مرحله از اجرای Vision 2050 محسوب میشود و قرار است اهداف بلندمدت چشمانداز را به برنامهها و پروژههای اجرایی تبدیل کند.
طبق گزارش The Citizen، این برنامه در راستای هدف بلندمدت ساخت اقتصادی با ارزش ۱ تریلیون دلار و افزایش درآمد سرانه سالانه به ۷ هزار دلار تا سال ۲۰۵۰ قرار گرفته است. این ارقام اهداف بلندمدت اعلامشده هستند و تحقق آنها به اجرای مستمر سیاستها و پروژهها بستگی دارد.
۳. رشد اقتصادی فراگیر و ثبات قیمتها
سومین اولویت، دستیابی به رشد اقتصادی فراگیر همراه با ثبات قیمتها است.
بر اساس آمار مطرحشده در گزارش The Citizen، رشد اقتصادی تانزانیا در سال ۲۰۲۵ به ۵.۹ درصد رسید، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ برابر با ۵.۶ درصد گزارش شده بود. همچنین تورم در محدوده هدف ۳ تا ۵ درصد قرار داشته است.
از نگاه توسعهای، هدف این محور تنها افزایش شاخصهای اقتصادی نیست؛ بلکه ایجاد شرایطی است که رشد اقتصادی بتواند به افزایش فرصتهای شغلی، درآمد، تولید و مشارکت اقتصادی گروههای مختلف جامعه منجر شود.
۴. افزایش پایه درآمدهای مالیاتی داخلی
چهارمین اولویت، گسترش پایه مالیاتی داخلی است.
دولت تانزانیا در این چارچوب به دنبال اجرای توصیههای کمیسیون اصلاحات مالیاتی و افزایش درآمدهای داخلی برای تأمین برنامههای توسعه است.
تقویت منابع درآمدی داخلی میتواند وابستگی بودجه توسعه به منابع خارجی را کاهش دهد و ظرفیت دولت برای تأمین مالی پروژههای زیربنایی و توسعهای را افزایش دهد.
۵. تقویت شفافیت، پاسخگویی و مبارزه با فساد
پنجمین اولویت به شفافیت، پاسخگویی و مدیریت منابع عمومی مربوط میشود.
بر اساس گزارش The Citizen، برنامهریزان دولتی به تقویت اقدامات مربوط به مبارزه با فساد و توجه به توصیههای نهادهای نظارتی و ضدفساد فراخوانده شدهاند.
این موضوع در چارچوب Vision 2050 اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا اجرای پروژههای بزرگ توسعهای نیازمند سیستمهای نظارتی، ارزیابی عملکرد و پاسخگویی مؤثر است.
کمیسیون ملی برنامهریزی نیز از توسعه سیستمهای نظارت و ارزیابی برای پیگیری اجرای Vision 2050 خبر داده است.
۶. حل اختلافات زمین و بهبود برنامهریزی کاربری اراضی
ششمین اولویت، حل اختلافات مربوط به زمین و بهبود برنامهریزی کاربری اراضی است.
بر اساس گزارش منتشرشده، دولت این موضوع را برای تسهیل سرمایهگذاری در بخشهایی مانند:
- کشاورزی
- دامداری
- صنایع تولیدی
- مسکن
- پروژههای توسعهای
مهم میداند.
برای سرمایهگذاران خارجی، شفافیت در وضعیت زمین و برنامهریزی کاربری آن میتواند یکی از عوامل مهم در ارزیابی پروژههای سرمایهگذاری باشد.
۷. ایجاد اشتغال و توسعه مهارتهای جوانان
هفتمین اولویت Vision 2050 به اشتغال جوانان و توسعه مهارتهای متناسب با نیاز بازار کار اختصاص دارد.
بر اساس این رویکرد، آموزش و مهارتآموزی باید با نیازهای واقعی بازار کار و تغییرات فناوری هماهنگ شود.
این محور میتواند برای بخشهایی مانند تولید، فناوری اطلاعات، صنایع تبدیلی، انرژی، خدمات فنی و مهندسی و لجستیک اهمیت داشته باشد.
از منظر سرمایهگذاری نیز توسعه نیروی انسانی میتواند در بلندمدت بر ظرفیت تولید و قابلیت رقابت شرکتها تأثیرگذار باشد.
۸. تقویت اقتصاد آبی و مقابله با تغییرات اقلیمی
هشتمین اولویت به Blue Economy یا اقتصاد آبی و مقابله با تغییرات اقلیمی اختصاص دارد.
اقتصاد آبی میتواند حوزههایی مانند فعالیتهای دریایی، شیلات، گردشگری دریایی، حملونقل دریایی و سایر فعالیتهای اقتصادی مرتبط با منابع آبی را در بر بگیرد.
همزمان، توجه به تغییرات اقلیمی و توسعه پایدار میتواند زمینه توجه بیشتر به فناوریهای سبز، انرژیهای تجدیدپذیر، مدیریت منابع طبیعی و زیرساختهای مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی را فراهم کند.
The Citizen این محور را با نوآوری، رشد اقتصادی، حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار مرتبط کرده است.
تمرکز جدید Vision 2050 بر «نتیجه» به جای «برنامه»
یکی از نکات مهم در رویکرد جدید اجرای Vision 2050، تأکید بر نتایج قابل مشاهده و قابلاندازهگیری است.
در گزارش The Citizen، تأکید شده که ارزیابی موفقیت Dira 2050 صرفاً بر اساس تعداد اسناد و برنامههای تولیدشده انجام نمیشود؛ بلکه شاخصهایی مانند ایجاد شغل، افزایش درآمد، بهبود خدمات، کاهش هزینهها، افزایش تولید و ایجاد فرصتهای اقتصادی اهمیت دارند.
این رویکرد با اقدامات کمیسیون ملی برنامهریزی نیز همخوانی دارد. در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام شد که ۱۵۰ پروژه توسعهای در سیستم ملی e-Delivery ثبت شدهاند و هدف این سیستم، افزایش شفافیت، پاسخگویی، کارایی و نظارت بر پروژههای توسعهای است.
Vision 2050 و فرصتهای سرمایهگذاری در تانزانیا
اجرای این اولویتها میتواند حوزههای مختلفی را برای سرمایهگذاری و همکاری تجاری در تانزانیا در کانون توجه قرار دهد.
از جمله:
صنایع و تولید
توسعه تولید داخلی و افزایش ارزش افزوده میتواند تقاضا برای ماشینآلات، تجهیزات صنعتی، مواد اولیه و خدمات فنی را افزایش دهد.
کشاورزی و صنایع تبدیلی
حل مسائل زمین، توسعه تولید و افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی میتواند فرصتهایی در فرآوری، بستهبندی، سردخانه، تجهیزات کشاورزی و زنجیره تأمین ایجاد کند.
زیرساخت و انرژی
اجرای برنامههای توسعهای نیازمند زیرساختهای حملونقل، انرژی، آب، فناوری و ارتباطات است.
فناوری و انتقال دانش
تأکید بر مهارتهای جوانان و تغییرات فناوری، زمینه توجه به آموزش تخصصی، فناوریهای تولیدی و راهکارهای دیجیتال را افزایش میدهد.
اقتصاد آبی و فناوریهای سبز
موقعیت جغرافیایی تانزانیا و توجه به اقتصاد آبی و تغییرات اقلیمی میتواند زمینه همکاری در حوزههایی مانند انرژی پاک، فناوریهای محیطزیستی، شیلات، حملونقل دریایی و گردشگری را ایجاد کند.
اهمیت Vision 2050 برای شرکتهای ایرانی
برای شرکتهای ایرانی که بازار آفریقا را بررسی میکنند، شناخت Vision 2050 و FYDP IV میتواند به شناسایی حوزههایی کمک کند که در برنامههای توسعهای تانزانیا مورد توجه قرار گرفتهاند.
شرکتهای فعال در حوزههای ماشینآلات، تجهیزات صنعتی، انرژی، کشاورزی، صنایع غذایی، مواد اولیه، ساختوساز، خدمات فنی و مهندسی، فناوری و آموزش تخصصی میتوانند این اولویتها را بهعنوان یکی از ورودیهای تحلیل بازار تانزانیا بررسی کنند.
البته وجود یک اولویت در برنامه توسعه بهتنهایی به معنای تضمین یک پروژه یا فرصت تجاری مشخص نیست. پیش از ورود به بازار، بررسی قوانین، مناقصهها، نهادهای مسئول، الزامات محلی، شریک تجاری، شرایط پرداخت و تقاضای واقعی بازار ضروری است.
