تانزانیا در حال توسعه یک شبکه یکپارچه حملونقل شامل راهآهن، بنادر و مسیرهای زمینی است؛ شبکهای که میتواند نقش این کشور را در تجارت منطقهای شرق و مرکز آفریقا تقویت کند.
در این برنامه، احیای راهآهن TAZARA، توسعه شبکه SGR و افزایش ظرفیت بنادر مهمی مانند دارالسلام، تانگا و متوارا از جمله پروژههای مهم زیرساختی هستند.
اهمیت این پروژهها تنها به حملونقل داخلی تانزانیا محدود نمیشود. موقعیت جغرافیایی کشور در ساحل اقیانوس هند و ارتباط آن با کشورهای محصور در خشکی مانند زامبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، رواندا، بوروندی، اوگاندا و مالاوی باعث شده زیرساختهای حملونقل تانزانیا نقش مهمی در تجارت منطقهای داشته باشند.
سرمایهگذاری بیش از ۱.۴ میلیارد دلاری در TAZARA
یکی از مهمترین پروژههای اخیر، برنامه احیای راهآهن TAZARA است.
بر اساس اعلام رسمی TAZARA، شرکت چینی CCECC قرار است بیش از ۱.۴ میلیارد دلار در احیای این شبکه سرمایهگذاری کند.
این برنامه در قالب یک مدل مشارکت و امتیازدهی بلندمدت طراحی شده و بخشهای اصلی آن شامل:
- حدود ۱ میلیارد دلار برای بازسازی خطوط ریلی
- حدود ۴۰۰ میلیون دلار برای تأمین لوکوموتیو و واگن
- نوسازی تجهیزات و زیرساختهای عملیاتی
- افزایش ظرفیت حمل بار
- بهبود قابلیت اطمینان شبکه ریلی
- توسعه فعالیتهای لجستیکی
است.
شبکه TAZARA حدود ۱,۸۰۰ کیلومتر طول دارد و بندر دارالسلام را به مناطق داخلی تانزانیا و زامبیا متصل میکند.
احیای این خط میتواند ظرفیت حملونقل ریلی را افزایش داده و بخشی از بار منطقهای را از جاده به ریل منتقل کند.
TAZARA؛ اتصال بندر دارالسلام به بازارهای داخلی آفریقا
یکی از مزیتهای مهم TAZARA این است که بندر دارالسلام را به شبکههای تجاری کشورهای محصور در خشکی متصل میکند.
این موضوع برای کشورهایی مانند زامبیا اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا دسترسی به بنادر اقیانوس هند برای تجارت بینالمللی آنها اهمیت استراتژیک دارد.
در صورت افزایش ظرفیت و قابلیت اطمینان TAZARA، شرکتهای فعال در حوزههای زیر میتوانند از توسعه این مسیر بهره ببرند:
- حملونقل بینالمللی
- انبارداری
- خدمات لجستیک
- ترانزیت کالا
- مدیریت زنجیره تأمین
- تجهیزات ریلی
- تعمیر و نگهداری
- خدمات مهندسی
- توسعه راهآهن SGR تانزانیا
دومین بخش مهم برنامه حملونقل تانزانیا، توسعه شبکه Standard Gauge Railway یا SGR است.
این شبکه با هدف ایجاد یک سیستم ریلی مدرنتر و اتصال بندر دارالسلام به مناطق مختلف کشور و بازارهای منطقهای در حال توسعه است.
بر اساس اطلاعات رسمی، پروژههای مختلف SGR در مسیرهایی مانند:
- دارالسلام – موروگورو
- موروگورو – ماکوتوپورا
- ماکوتوپورا – تابورا
- تابورا – ایساکا
- ایساکا – موانزا
در برنامه توسعه شبکه قرار دارند.
این شبکه میتواند ارتباط میان بنادر، مراکز تولید، مناطق کشاورزی و بازارهای داخلی و منطقهای را بهبود دهد.
پروژه ۲.۷۴ میلیارد دلاری SGR تابورا–کیگوما
یکی از پروژههای مهم جدید، خط ریلی تابورا–کیگوما است.
این پروژه حدود ۵۰۶ کیلومتر طول دارد و ارزش آن حدود ۲.۷۴ میلیارد دلار اعلام شده است.
اهمیت این مسیر در این است که میتواند ارتباط ریلی تانزانیا با دریاچه تانگانیکا را تقویت کند.
در نتیجه، بندر دارالسلام از طریق شبکه ریلی میتواند ارتباط بهتری با مناطق غربی تانزانیا و کشورهای اطراف دریاچه تانگانیکا داشته باشد.
این مسیر همچنین میتواند برای توسعه تجارت با:
جمهوری دموکراتیک کنگو
بوروندی
زامبیا
مناطق غربی تانزانیا
اهمیت پیدا کند.
بنادر؛ بخش دریایی کریدور تجاری تانزانیا
توسعه راهآهن بدون افزایش ظرفیت بنادر نمیتواند بهتنهایی یک سیستم کامل کریدور تجاری ایجاد کند.
در همین راستا، تانزانیا توسعه بنادر خود را نیز دنبال میکند.
بندر دارالسلام
بندر دارالسلام مهمترین دروازه دریایی تانزانیا و یکی از مسیرهای اصلی تجارت کشورهای محصور در خشکی شرق و مرکز آفریقا است.
این بندر علاوه بر پاسخگویی به بخش عمده تجارت خارجی تانزانیا، به بازارهایی مانند:
- زامبیا
- مالاوی
- رواندا
- بوروندی
- اوگاندا
- جمهوری دموکراتیک کنگو
نیز خدمات ترانزیتی ارائه میکند.
برنامههای توسعه بندر شامل افزایش ظرفیت، بهبود اسکلهها، لایروبی و ارتقای تجهیزات بندری است.
توسعه بنادر تانگا و متوارا
در کنار دارالسلام، بنادر تانگا و متوارا نیز در برنامه توسعه زیرساخت دریایی تانزانیا قرار دارند.
این بنادر میتوانند نقش مکملی در حمل مواد خام، محصولات کشاورزی، کالاهای صنعتی و سایر محمولههای منطقهای داشته باشند.
برای مثال، بندر متوارا ظرفیت بالقوهای برای پشتیبانی از فعالیتهای اقتصادی جنوب تانزانیا، صنایع، انرژی، معدن و تجارت منطقهای دارد.
اتصال بندر، راهآهن و بازارهای منطقهای
یکی از نکات مهم در استراتژی زیرساختی تانزانیا، حرکت به سمت سیستم حملونقل یکپارچه است.
در چنین مدلی:
بندر → راهآهن → انبار → مرکز لجستیک → بازار منطقهای
به یک زنجیره متصل تبدیل میشود.
این مدل میتواند زمان حمل کالا را کاهش داده، هزینههای لجستیکی را کنترل کند و قابلیت پیشبینی زنجیره تأمین را افزایش دهد.
برای صادرکنندگان و واردکنندگان، چنین زیرساختی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هزینه حملونقل یکی از عوامل مهم در رقابتپذیری تجارت بینالمللی است.
فرصتهای جدید برای بخش لجستیک تانزانیا
گسترش کریدورهای تجاری میتواند تقاضا برای طیف گستردهای از خدمات و تجهیزات ایجاد کند.
برخی از حوزههای قابل توجه عبارتاند از:
تجهیزات حملونقل
- لوکوموتیو
- واگن
- تجهیزات تعمیر و نگهداری
- ماشینآلات عمرانی
- تجهیزات بارگیری
خدمات لجستیکی
- انبارداری
- حملونقل جادهای
- مدیریت زنجیره تأمین
- خدمات ترانزیت
- مدیریت بار
زیرساختهای بندری
- تجهیزات تخلیه و بارگیری
- سیستمهای مدیریت بندر
- تجهیزات انبار
- فناوریهای ردیابی کالا
فناوری و خدمات دیجیتال
- سیستمهای مدیریت لجستیک
- ردیابی محموله
- اتوماسیون انبار
- سیستمهای مدیریت ناوگان
- راهکارهای دیجیتال زنجیره تأمین
اهمیت این پروژهها برای تجارت ایران و تانزانیا
برای شرکتهای ایرانی، توسعه زیرساختهای حملونقل تانزانیا میتواند فراتر از یک فرصت مستقیم در حوزه راهآهن باشد.
شرکتهای ایرانی فعال در زمینههای مختلف میتوانند بازار تانزانیا را برای عرضه محصولات و خدمات مرتبط بررسی کنند؛ از جمله:
- تجهیزات صنعتی
- ماشینآلات
- تجهیزات ساختمانی
- تجهیزات بندری
- تجهیزات انبارداری
- سیستمهای لجستیکی
- خدمات مهندسی
- تجهیزات برقی
- قطعات و تجهیزات تعمیر و نگهداری
- خدمات فناوری اطلاعات
همچنین افزایش ظرفیت کریدورهای حملونقل میتواند در بلندمدت تجارت کالا میان تانزانیا و سایر کشورهای شرق و مرکز آفریقا را تسهیل کند.
تانزانیا؛ در مسیر تبدیلشدن به هاب لجستیک منطقهای
ترکیب بندر دارالسلام، بنادر تانگا و متوارا، شبکه SGR، راهآهن TAZARA و مسیرهای جادهای منطقهای میتواند یک مزیت مهم برای تانزانیا ایجاد کند.
هدف تنها توسعه یک پروژه ریلی یا یک بندر نیست؛ بلکه ایجاد یک شبکه حملونقل است که بتواند تانزانیا را به بازارهای بزرگتر منطقهای متصل کند.
این موضوع با برنامههای بلندمدت توسعه تانزانیا برای تقویت جایگاه کشور بهعنوان یک دروازه تجاری منطقهای نیز همراستا است.
فرصت برای شرکتهای ایرانی
توسعه زیرساختهای تانزانیا میتواند برای شرکتهای ایرانی فعال در حوزه صادرات و خدمات فنی و مهندسی یک حوزه قابل بررسی باشد.
بهخصوص شرکتهایی که محصولات آنها در زمینههای ماشینآلات، تجهیزات صنعتی، مصالح و تجهیزات ساختمانی، لجستیک، انرژی، تجهیزات بندری و خدمات مهندسی قرار میگیرد.
با این حال، ورود به این بازار نیازمند بررسی دقیق مقررات، الزامات مناقصات، شریک محلی، استانداردهای فنی، شرایط پرداخت و ساختار پروژهها است.
