تانزانیا در مسیر تبدیلشدن به سبد غذایی شرق آفریقا؛ تسهیلات حدود ۳.۸ میلیون دلار
تانزانیا در حال تقویت کشاورزی تجاری و زنجیره ارزش محصولات غذایی است تا نقش خود را بهعنوان یکی از تأمینکنندگان مهم مواد غذایی در شرق آفریقا توسعه دهد. در همین راستا، یک تسهیلات مالی ۱۰ میلیارد شیلینگی (حدود ۳.۸ میلیون دلار آمریکا) برای حمایت از کسبوکارهای فعال در زنجیره ارزش کشاورزی در نظر گرفته شده است؛ تسهیلاتی که حوزههایی از تولید و مکانیزاسیون تا فرآوری، انبارداری و توزیع را پوشش میدهد.
این رویکرد در شرایطی دنبال میشود که تانزانیا با توسعه زیرساختهای کشاورزی، افزایش تولید، گسترش فرآوری و جذب سرمایهگذاری خصوصی، تلاش میکند ظرفیت خود را برای تأمین بازار داخلی و بازارهای منطقهای افزایش دهد.
تانزانیا و هدف تبدیلشدن به سبد غذایی شرق آفریقا
کشاورزی یکی از پایههای اصلی اقتصاد تانزانیا محسوب میشود و در سالهای اخیر توجه بیشتری به تجاریسازی کشاورزی، افزایش بهرهوری، فرآوری و ایجاد زنجیرههای ارزش معطوف شده است.
گزارشهای منتشرشده در سپتامبر ۲۰۲۶ نشان میدهند که تانزانیا هدفگذاری کرده است ظرفیت کشاورزی خود را به سطحی برساند که این کشور بتواند نقش پررنگتری در تأمین مواد غذایی شرق آفریقا ایفا کند.
بر اساس گزارش The Citizen، تولید محصولات غذایی تانزانیا در فصل ۲۰۲۴/۲۵ به حدود ۲۳.۷۸ میلیون تن رسید و نسبت خودکفایی غذایی کشور به ۱۳۰ درصد اعلام شد؛ رقمی که معادل بیش از ۵.۵ میلیون تن مازاد تولید نسبت به نیاز محاسبهشده داخلی بوده است.
این ظرفیت میتواند زمینه توسعه صادرات محصولات کشاورزی و همچنین صنایع وابسته به کشاورزی را فراهم کند.
کشاورزی تجاری؛ فراتر از افزایش تولید
هدف تانزانیا فقط افزایش حجم تولید محصولات کشاورزی نیست.
حرکت به سمت کشاورزی تجاری به معنای ایجاد ارتباط میان تمام مراحل زنجیره است؛ از زمین و تولید محصول گرفته تا:
تولید → ماشینآلات → فرآوری → بستهبندی → انبارداری → حملونقل → توزیع → بازار داخلی و صادرات
این نگاه زنجیرهای اهمیت زیادی دارد، زیرا افزایش تولید بدون دسترسی به بازار، انبار مناسب، حملونقل و ظرفیت فرآوری میتواند باعث افزایش ضایعات و کاهش ارزش اقتصادی محصول شود.
گزارشهای مرتبط با برنامه کشاورزی تانزانیا نیز بر توسعه آبیاری، زیرساخت، نهادهها، فرآوری و جذب سرمایهگذاری در زنجیرههای کشاورزی تأکید دارند.
تسهیلات ۱۰ میلیارد شیلینگی (حدود ۳.۸ میلیون دلار آمریکا) برای زنجیره ارزش کشاورزی
در یکی از جدیدترین اقدامات مالی، Tanzania Agricultural Development Bank (TADB) و NCBA Bank Tanzania همکاری جدیدی را برای افزایش دسترسی کسبوکارهای کشاورزی به منابع مالی آغاز کردهاند.
در این همکاری، TADB یک تسهیلات مدتدار ۱۰ میلیارد شیلینگی در اختیار NCBA Bank Tanzania قرار داده است. این همکاری با یک سازوکار تضمین اعتباری نیز همراه شده تا امکان توسعه تسهیلات برای مشتریان واجد شرایط در بخش کشاورزی افزایش یابد.
اهمیت این برنامه در این است که منابع مالی فقط به مرحله تولید در مزرعه محدود نمیشود.
این تسهیلات میتواند بخشهای مختلف زنجیره ارزش کشاورزی را پوشش دهد، از جمله:
- تولید محصولات کشاورزی
- مکانیزاسیون و خرید ماشینآلات
- افزایش ظرفیت تولید
- فرآوری محصولات
- انبارداری
- ذخیرهسازی
- توزیع
- توسعه کسبوکارهای کشاورزی
- دسترسی به بازارهای بزرگتر
چرا تأمین مالی زنجیره کشاورزی اهمیت دارد؟
یکی از چالشهای مهم در توسعه کشاورزی تجاری، دسترسی کسبوکارها به سرمایه برای توسعه بخشهای مختلف زنجیره است.
برای مثال، یک کشاورز ممکن است ظرفیت افزایش تولید داشته باشد اما به تراکتور، تجهیزات برداشت یا سیستم آبیاری دسترسی نداشته باشد.
از سوی دیگر، یک تولیدکننده ممکن است محصول کافی تولید کند اما به دلیل نبود سردخانه، انبار یا کارخانه فرآوری نتواند ارزش واقعی محصول را حفظ کند.
بنابراین تأمین مالی در بخشهای مختلف زنجیره میتواند به ایجاد ارتباط میان تولید و بازار کمک کند.
تجربه فعالیتهای TADB نیز نشان میدهد که تأمین مالی این بانک در سالهای اخیر حوزههایی مانند مکانیزاسیون، انبارها، سردخانهها و کارخانههای فرآوری محصولات کشاورزی را دربرگرفته است.
تمرکز بر فرآوری و ارزش افزوده محصولات کشاورزی
یکی از فرصتهای مهم در کشاورزی تانزانیا، توسعه Agro-processing یا فرآوری محصولات کشاورزی است.
به جای صادرات یا فروش محصول به شکل خام، فرآوری میتواند ارزش اقتصادی بیشتری ایجاد کند.
برخی از حوزههای مورد توجه عبارتاند از:
غلات
- ذرت
- برنج
- گندم
- حبوبات
محصولات باغی
- آووکادو
- موز
- آناناس
- سبزیجات
- میوههای گرمسیری
محصولات صادراتی
- قهوه
- بادام هندی
- پنبه
- چای
- تنباکو
- سیسال
صنایع فرآوری
- روغنهای خوراکی
- آرد و محصولات غلات
- فرآوری میوه
- صنایع لبنی
- بستهبندی مواد غذایی
- خوراک دام
گزارشهای اخیر درباره فرصتهای سرمایهگذاری کشاورزی تانزانیا نیز بر شکاف موجود در زمینههایی مانند آسیاب غلات، روغنهای خوراکی، لبنیات و فرآوری محصولات باغی تأکید کردهاند.
ماشینآلات کشاورزی؛ یکی از نیازهای مهم بازار تانزانیا
توسعه کشاورزی تجاری بدون مکانیزاسیون دشوار خواهد بود.
افزایش استفاده از تراکتور، تجهیزات کاشت و برداشت، سیستمهای آبیاری، تجهیزات فرآوری و فناوریهای کشاورزی میتواند بهرهوری را افزایش دهد.
وزارت کشاورزی تانزانیا نیز در سال ۲۰۲۶ بر اهمیت فناوریهای کشاورزی و روشهای مدرن برای افزایش بهرهوری تأکید کرده است.
در نتیجه، بازار تانزانیا میتواند برای تأمینکنندگان:
- تراکتور
- کمباین
- ماشینآلات برداشت
- تجهیزات آبیاری
- ماشینآلات فرآوری
- تجهیزات بستهبندی
- سردخانه
- تجهیزات انبارداری
قابل بررسی باشد.
انبارداری و توزیع؛ حلقه مهم زنجیره غذایی
برای تبدیلشدن به یک تأمینکننده بزرگ مواد غذایی در منطقه، تولید بالا بهتنهایی کافی نیست.
تانزانیا نیاز دارد شبکهای از:
انبارها، سردخانهها، مراکز توزیع، کامیونهای حمل مواد غذایی و سیستمهای لجستیکی
را توسعه دهد.
این موضوع بهویژه برای محصولات فسادپذیر مانند میوه و سبزیجات اهمیت بیشتری دارد.
TADB نیز در برنامههای تأمین مالی خود از پروژههایی در حوزه انبارها، سردخانهها و مدیریت پس از برداشت حمایت کرده است.
فرصتهای سرمایهگذاری در کشاورزی تانزانیا
ترکیب ظرفیت تولید کشاورزی، بازار داخلی و دسترسی منطقهای، فرصتهایی را برای سرمایهگذاری در بخشهای مختلف ایجاد میکند.
برخی از مهمترین حوزههای قابل بررسی عبارتاند از:
۱. کشاورزی تجاری
ایجاد و توسعه مزارع بزرگ و مکانیزه برای تولید محصولات غذایی و صادراتی.
۲. ماشینآلات کشاورزی
تأمین تجهیزات مکانیزاسیون برای افزایش بهرهوری و کاهش هزینه تولید.
۳. صنایع فرآوری
ایجاد کارخانههای فرآوری برای تبدیل محصولات خام به محصولات با ارزش افزوده بالاتر.
۴. بستهبندی
توسعه بستهبندی استاندارد برای بازار داخلی و صادرات.
۵. سردخانه و زنجیره سرد
بهویژه برای محصولات باغی، لبنیات، گوشت و سایر محصولات فسادپذیر.
۶. انبارداری و لجستیک
ایجاد مراکز ذخیرهسازی و شبکههای توزیع برای اتصال مناطق تولید به بازار.
۷. فناوری کشاورزی
استفاده از سیستمهای آبیاری هوشمند، دادههای کشاورزی، فناوریهای مدیریت مزرعه و تجهیزات مدرن.
فرصتهای تجاری برای شرکتهای ایرانی
تحولات اخیر کشاورزی تانزانیا میتواند برای شرکتهای ایرانی فعال در حوزه ماشینآلات، صنایع غذایی، تجهیزات فرآوری و خدمات فنی و مهندسی نیز قابل بررسی باشد.
از جمله حوزههای بالقوه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ماشینآلات کشاورزی
- تجهیزات آبیاری
- ماشینآلات صنایع غذایی
- خطوط فرآوری محصولات کشاورزی
- تجهیزات بستهبندی
- سردخانه و تجهیزات زنجیره سرد
- تجهیزات انبارداری
- فناوریهای کشاورزی
- خدمات فنی و مهندسی
- انتقال دانش فنی
برای ورود به چنین بازاری، شناسایی محصول مناسب، بررسی استانداردها و الزامات واردات، شناخت خریداران محلی و یافتن شریک تجاری مناسب اهمیت زیادی دارد.
تانزانیا؛ ظرفیت اتصال کشاورزی به بازارهای منطقهای
موقعیت جغرافیایی تانزانیا نیز یکی از عوامل مهم در توسعه تجارت کشاورزی این کشور است.
این کشور از طریق شبکه جادهای، ریلی و بنادر خود به بازارهای شرق و جنوب آفریقا دسترسی دارد و همین موضوع میتواند اهمیت آن را برای تجارت محصولات کشاورزی افزایش دهد.
در نتیجه، توسعه کشاورزی تجاری در تانزانیا فقط به تأمین نیاز بازار داخلی محدود نمیشود؛ بلکه میتواند با توسعه صادرات و تجارت منطقهای همراه شود.
برنامههای کشاورزی مانند AGCOT نیز با هدف جذب سرمایهگذاری و توسعه کریدورهای کشاورزی در همین چارچوب دنبال میشوند.تانزانیا در مسیر تبدیلشدن به سبد غذایی شرق آفریقا؛ تسهیلات ۱۰ میلیارد شیلینگی(حدود ۳.۸ میلیون دلار آمریکا) برای توسعه کشاورزی
