بلاگ
تانزانیا به‌دنبال توسعه هوش مصنوعی سواحیلی؛ برنامه ایجاد مدل زبانی بزرگ و قطب فناوری در دودوما
تانزانیا برنامه‌های خود برای توسعه هوش مصنوعی بومی و گسترش خدمات دیجیتال مبتنی بر زبان سواحیلی را پیش می‌برد. این برنامه شامل توسعه یک مدل زبانی بزرگ (LLM) به زبان سواحیلی و ایجاد یک قطب فناوری، نوآوری و هوش مصنوعی در منطقه نالا در شهر دودوما است.
این موضوع در جریان اجلاس جهانی هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال ۲۰۲۶ در سئول مطرح شد؛ جایی که سویتبرت زکریا مکاما، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تانزانیا، در ۱۹ اکتبر از برنامه دولت برای توسعه مدل زبانی سواحیلی و جذب همکاری‌های بین‌المللی در حوزه فناوری خبر داد.
توسعه مدل زبانی بزرگ سواحیلی برای خدمات عمومی
یکی از محورهای اصلی برنامه تحول دیجیتال تانزانیا، توسعه مدل زبانی بزرگ سواحیلی است. این فناوری به سیستم‌های هوش مصنوعی امکان می‌دهد متن و زبان طبیعی را در مقیاس گسترده پردازش کنند، به پرسش‌ها پاسخ دهند و در تولید محتوا و ارائه خدمات دیجیتال مورد استفاده قرار گیرند.
دولت تانزانیا قصد دارد از این مدل در حوزه‌های مختلفی از جمله موارد زیر استفاده کند:
- آموزش: توسعه ابزارهای یادگیری هوشمند و دسترسی آسان‌تر به محتوای آموزشی به زبان سواحیلی؛
- سلامت: تسهیل دسترسی مردم به اطلاعات و خدمات دیجیتال سلامت؛
- کشاورزی: ارائه اطلاعات و راهنمایی‌های هوشمند به کشاورزان؛
- خدمات عمومی: توسعه سامانه‌های پاسخ‌گویی و خدمات دولتی مبتنی بر هوش مصنوعی.
هدف اصلی این برنامه، کاهش موانع زبانی در استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی و فراهم‌کردن امکان بهره‌مندی گسترده‌تر شهروندان، به‌ویژه در مناطق روستایی، از خدمات دیجیتال است.
در ماه مه ۲۰۲۶ نیز انگلا کاریوکی، وزیر وقت ارتباطات و فناوری اطلاعات، اعلام کرده بود که توسعه مدل زبانی سواحیلی از طریق کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICTC) به مراحل پایانی نزدیک شده است.
Nala Techno Valley؛ قطب فناوری و هوش مصنوعی در دودوما
دومین محور مهم برنامه دیجیتال تانزانیا، پروژه Nala Techno Valley است که قرار است در منطقه نالا در شهر دودوما توسعه یابد.
بر اساس اعلام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، دولت زمینی به مساحت ۴۰۰ آکر برای این پروژه اختصاص داده است. هدف از اجرای آن، ایجاد مرکزی برای فعالیت شرکت‌های فناوری، توسعه هوش مصنوعی، رباتیک، نوآوری و حمایت از استارتاپ‌های فناوری است.
این پروژه می‌تواند در آینده زمینه استقرار شرکت‌های داخلی و بین‌المللی فناوری، مراکز تحقیقاتی و کسب‌وکارهای نوآور را فراهم کند.
با این حال، Nala Techno Valley در حال حاضر یک پروژه برنامه‌ریزی‌شده است و نباید آن را یک مرکز فناوری تکمیل‌شده و فعال معرفی کرد.
همکاری بین‌المللی برای جذب سرمایه و دانش فنی
مقام‌های تانزانیا در اجلاس سئول بر اهمیت همکاری با کشورهای دیگر، مؤسسات بین‌المللی و شرکت‌های فناوری تأکید کردند.
این همکاری‌ها با هدف جذب سرمایه، انتقال دانش فنی، توسعه نیروی انسانی متخصص و فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم برای اجرای پروژه‌های هوش مصنوعی دنبال می‌شود.
پیش از این نیز در ژانویه ۲۰۲۵، کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات تانزانیا با شرکت ایتالیایی ALMAWAVE برای توسعه ابزارهای پیشرفته پردازش زبان سواحیلی در سیستم‌های هوش مصنوعی همکاری کرده بود.
این همکاری بخشی از تلاش‌ها برای افزایش حضور زبان‌های آفریقایی در فناوری‌های هوش مصنوعی است؛ حوزه‌ای که تاکنون سهم زبان‌های پرکاربرد بین‌المللی در آن بیشتر بوده است.
فرصت‌های تجاری و سرمایه‌گذاری برای شرکت‌های ایرانی
توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات در تانزانیا می‌تواند زمینه‌های تازه‌ای برای همکاری شرکت‌های خارجی، از جمله شرکت‌های ایرانی، ایجاد کند.
برخی از حوزه‌های قابل بررسی برای همکاری عبارت‌اند از:
- نرم‌افزار و هوش مصنوعی: توسعه سامانه‌های هوشمند، پردازش زبان طبیعی و نرم‌افزارهای سازمانی؛
- آموزش دیجیتال: طراحی پلتفرم‌های آموزشی و ابزارهای یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی؛
- زیرساخت فناوری اطلاعات: تأمین تجهیزات شبکه، سرور، ذخیره‌سازی داده و مراکز داده؛
- خدمات ابری و امنیت سایبری: ارائه راهکارهای میزبانی، حفاظت از اطلاعات و امنیت سامانه‌های دیجیتال؛
- کشاورزی هوشمند: توسعه ابزارهای تحلیل داده و راهکارهای دیجیتال برای مدیریت تولید کشاورزی؛
- آموزش نیروی انسانی: همکاری دانشگاه‌ها و شرکت‌های فناوری در آموزش برنامه‌نویسی، هوش مصنوعی و مهارت‌های دیجیتال.
برای شرکت‌های ایرانی، بررسی فرصت‌های همکاری با نهادهای فناوری تانزانیا و شناسایی نیازهای پروژه Nala Techno Valley می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای ورود به این حوزه باشد.
هوش مصنوعی؛ بخشی از چشم‌انداز تحول دیجیتال تانزانیا
توسعه مدل زبانی سواحیلی و پروژه قطب فناوری دودوما در چارچوب برنامه گسترده‌تر تانزانیا برای گسترش اقتصاد دیجیتال قرار می‌گیرد.
این کشور در کنار توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، خدمات الکترونیکی و مهارت‌های دیجیتال، به دنبال افزایش ظرفیت داخلی برای تولید و استفاده از فناوری‌های نوین است.
در سطح منطقه‌ای نیز جامعه شرق آفریقا (EAC) در ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ راهبرد هوش مصنوعی و راهبرد تحول دیجیتال منطقه‌ای را تصویب کرد. این جامعه همچنین بر توسعه استانداردهای مهارتی هوش مصنوعی برای زبان سواحیلی تأکید کرده است؛ موضوعی که می‌تواند به هماهنگی بیشتر برنامه‌های دیجیتال کشورهای شرق آفریقا کمک کند.
جمع‌بندی
برنامه تانزانیا برای توسعه مدل زبانی بزرگ سواحیلی و ایجاد Nala Techno Valley در دودوما، نشان‌دهنده تلاش این کشور برای گسترش توانمندی‌های بومی در حوزه هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال است.
استفاده از زبان سواحیلی در خدمات هوشمند، توسعه شرکت‌های فناوری و جذب سرمایه و دانش فنی بین‌المللی می‌تواند در سال‌های آینده فرصت‌هایی در بخش نرم‌افزار، زیرساخت دیجیتال، آموزش و کشاورزی هوشمند ایجاد کند.
برای شرکت‌های ایرانی نیز این تحولات فرصتی برای بررسی همکاری‌های فناورانه و حضور در بازار رو به توسعه فناوری اطلاعات تانزانیا فراهم می‌کند.
