تانزانیا در حال گسترش ظرفیت تولید برق و تنوع‌بخشی به سبد انرژی خود است و برای تحقق این هدف، به‌دنبال جذب سرمایه‌گذاری، فناوری و تخصص فنی در حوزه‌هایی مانند انرژی خورشیدی، بادی، برق‌آبی و زمین‌گرمایی است.
وزارت انرژی تانزانیا در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که این کشور قصد دارد ظرفیت تولید برق خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۸ هزار مگاوات برساند و برای اجرای پروژه‌های انرژی به دنبال سرمایه‌گذارانی با توانایی مالی، فناوری و فنی است.
این رویکرد نشان می‌دهد که بخش انرژی تانزانیا می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از حوزه‌های مهم برای سرمایه‌گذاری زیرساختی و فناوری تبدیل شود.
هدف تانزانیا؛ افزایش ظرفیت تولید برق
یکی از اهداف اصلی دولت تانزانیا، افزایش قابل‌توجه ظرفیت تولید برق و توسعه زیرساخت‌های انتقال و توزیع است.
طبق برنامه‌های اعلام‌شده، توسعه ظرفیت تولید از طریق یک ترکیب متنوع انرژی دنبال می‌شود که در آن برق‌آبی، خورشیدی، بادی و زمین‌گرمایی نقش مهمی دارند.
این تنوع برای تانزانیا اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا وابستگی بیش از حد به یک منبع انرژی می‌تواند در برابر عواملی مانند تغییرات بارندگی، تغییرات اقلیمی و نوسانات عرضه آسیب‌پذیر باشد.
برنامه بلندمدت کشور نیز بر توسعه منابع تجدیدپذیر و افزایش پایداری سیستم برق تأکید دارد.
انرژی خورشیدی؛ یکی از حوزه‌های مهم سرمایه‌گذاری
تانزانیا از ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی برخوردار است و انرژی خورشیدی می‌تواند در کنار توسعه شبکه برق، برای مناطق روستایی و پروژه‌های خارج از شبکه نیز مورد استفاده قرار گیرد.
بر اساس National Renewable Energy Strategy 2024–2034، تانزانیا برای توسعه ظرفیت انرژی خورشیدی تا سال ۲۰۳۴ هدف‌گذاری کرده است. این برنامه همچنین پروژه‌های خورشیدی کوچک و نیروگاه‌های مقیاس بزرگ را دربرمی‌گیرد.
یکی از نمونه‌های مهم، پروژه Kishapu Solar PV در منطقه شینیانگا است که ظرفیت نهایی آن ۱۵۰ مگاوات اعلام شده و فاز نخست ۵۰ مگاواتی آن در مسیر توسعه قرار دارد.
فرصت‌های سرمایه‌گذاری در انرژی خورشیدی
این حوزه تنها به ساخت نیروگاه محدود نمی‌شود و می‌تواند زنجیره‌ای از فرصت‌ها را ایجاد کند:
- تولید و واردات تجهیزات خورشیدی
- پنل‌های فتوولتائیک
- اینورتر و تجهیزات کنترلی
- سیستم‌های ذخیره‌سازی
- نیروگاه‌های خورشیدی مقیاس بزرگ
- سیستم‌های خورشیدی خارج از شبکه
- مینی‌گریدها
- پمپاژ آب با انرژی خورشیدی
- خدمات نصب، نگهداری و تعمیرات
انرژی بادی؛ ظرفیت توسعه پروژه‌های بزرگ
انرژی بادی نیز در برنامه توسعه انرژی تانزانیا قرار دارد.
مناطق مختلف کشور، از جمله Singida، Dodoma و بخش‌هایی از مناطق جنوبی، دارای ظرفیت‌هایی برای توسعه انرژی بادی هستند.
مطالعات بخش انرژی تانزانیا نیز بر ظرفیت توسعه منابع بادی و لزوم سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید تأکید کرده‌اند.
در حال حاضر سهم انرژی بادی در ظرفیت نصب‌شده برق تانزانیا بسیار محدود است؛ بنابراین این حوزه می‌تواند فضای قابل‌توجهی برای ورود سرمایه و فناوری جدید داشته باشد.
برق‌آبی؛ ستون مهم سبد انرژی تانزانیا
برق‌آبی همچنان یکی از مهم‌ترین منابع تولید برق تانزانیا محسوب می‌شود.
پروژه Julius Nyerere Hydropower Project با ظرفیت ۲۱۱۵ مگاوات یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های برق‌آبی کشور است. علاوه بر آن، پروژه‌هایی مانند Kakono و Malagarasi نیز در برنامه توسعه قرار دارند.
در کنار نیروگاه‌های بزرگ، تانزانیا به توسعه Small Hydropower نیز توجه دارد.
آژانس انرژی روستایی تانزانیا (REA) در سال ۲۰۲۶ برنامه‌هایی برای حمایت مالی، فنی و آموزشی از توسعه‌دهندگان پروژه‌های برق‌آبی کوچک در مناطق جنوبی کشور اجرا کرده است.
این موضوع می‌تواند فرصت‌هایی را برای شرکت‌های فعال در زمینه:
- توربین‌های آبی
- تجهیزات مکانیکی و الکتریکی
- سیستم‌های کنترل
- تجهیزات انتقال برق
- طراحی و مهندسی
- خدمات تعمیر و نگهداری
ایجاد کند.
انرژی زمین‌گرمایی؛ بازار نوظهور تانزانیا
زمین‌گرمایی نیز یکی از حوزه‌هایی است که تانزانیا در حال توسعه آن است.
برنامه ملی انرژی‌های تجدیدپذیر کشور برای افزایش ظرفیت زمین‌گرمایی هدف‌گذاری کرده و پروژه‌هایی در مناطقی مانند Mbeya و Songwe در مراحل مختلف توسعه و بررسی قرار دارند.
مزیت مهم انرژی زمین‌گرمایی، امکان تولید نسبتاً پایدار برق در مقایسه با منابع متناوبی مانند خورشید و باد است.
با این حال، توسعه پروژه‌های زمین‌گرمایی نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه، مطالعات منابع، حفاری، تجهیزات تخصصی و دانش فنی است؛ بنابراین مشارکت شرکت‌های دارای فناوری و تجربه بین‌المللی می‌تواند اهمیت داشته باشد.
ذخیره‌سازی انرژی؛ حلقه مکمل توسعه خورشیدی و بادی
یکی از موضوعات مهم در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، ذخیره‌سازی انرژی است.
تولید برق خورشیدی و بادی به شرایط طبیعی وابسته است؛ بنابراین توسعه سیستم‌های ذخیره‌سازی می‌تواند به مدیریت نوسانات تولید، افزایش پایداری شبکه و استفاده بهتر از انرژی تولیدشده کمک کند.
از این منظر، بازار آینده انرژی تانزانیا می‌تواند علاوه بر نیروگاه‌های تجدیدپذیر، به فناوری‌هایی مانند:
- باتری‌های ذخیره‌سازی در مقیاس شبکه
- Battery Energy Storage Systems (BESS)
- سیستم‌های مدیریت انرژی
- تجهیزات کنترل شبکه
- میکروگریدها
- سیستم‌های خورشیدی + باتری
- راهکارهای ذخیره‌سازی برای مناطق خارج از شبکه
نیز نیاز داشته باشد.
چارچوب قانونی برای پروژه‌های انرژی
یکی از عوامل مهم برای سرمایه‌گذاران خارجی، وجود سازوکارهای مشخص برای خرید برق و قراردادهای پروژه است.
نهاد تنظیم‌کننده انرژی تانزانیا، EWURA، مدل‌های قرارداد خرید برق (PPA) را برای منابع مختلف از جمله خورشیدی، بادی، برق‌آبی و زمین‌گرمایی منتشر کرده است. نسخه‌های مدل PPA این منابع در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده‌اند.
وجود این چارچوب‌ها می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند ساختار تجاری و قراردادی پروژه‌های تولید برق را بهتر ارزیابی کنند.
البته هر پروژه همچنان نیازمند بررسی جداگانه مجوزها، اتصال به شبکه، تعرفه، قرارداد خرید برق، زمین، مطالعات فنی و امکان‌سنجی مالی است.
نیاز به سرمایه‌گذاری گسترده
توسعه ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر تانزانیا به سرمایه قابل‌توجهی نیاز دارد.
یک مطالعه درباره مشارکت بخش خصوصی در انرژی‌های تجدیدپذیر تانزانیا بر ضرورت جذب منابع مالی از طریق همکاری میان دولت، بخش خصوصی و نهادهای توسعه‌ای تأکید کرده است. این مطالعه هزینه موردنیاز توسعه ظرفیت‌های هدف‌گذاری‌شده را در مقیاس بسیار بزرگی برآورد کرده است.
همچنین در بودجه انرژی سال مالی ۲۰۲۶/۲۷، تانزانیا هدف جذب حدود ۴.۳۹ میلیارد دلار سرمایه خصوصی برای بخش انرژی را مطرح کرده است.
این ارقام نشان‌دهنده مقیاس فرصت‌هایی است که در حوزه انرژی و زیرساخت برق این کشور در حال شکل‌گیری است.
🇮🇷 فرصت برای شرکت‌های ایرانی
توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تانزانیا می‌تواند برای شرکت‌های ایرانی فعال در حوزه انرژی نیز زمینه‌هایی برای بررسی بازار ایجاد کند.
برخی حوزه‌های بالقوه عبارت‌اند از:
- تجهیزات خورشیدی
- تأمین پنل، اینورتر، تجهیزات برق و سیستم‌های کنترل.
- تجهیزات برق‌آبی
- تجهیزات نیروگاهی، توربین، ژنراتور و سیستم‌های کنترل و اتوماسیون.
- پروژه‌های مهندسی
- مطالعات امکان‌سنجی، طراحی، نصب، راه‌اندازی و نگهداری.
- ذخیره‌سازی انرژی
- باتری، سیستم‌های مدیریت انرژی و راهکارهای Solar + Storage.
- مینی‌گرید و برق‌رسانی روستایی
راهکارهای ترکیبی خورشیدی، باتری و شبکه‌های کوچک برای مناطق کم‌برخوردار.
البته ورود به هر پروژه نیازمند بررسی مقررات تانزانیا، شرایط سرمایه‌گذاری، الزامات فنی، مجوزها و مدل قرارداد پروژه است.
چشم‌انداز بازار انرژی تانزانیا
حرکت تانزانیا به سمت افزایش ظرفیت تولید برق و متنوع‌سازی منابع انرژی، فرصت‌های جدیدی را برای سرمایه‌گذاران و شرکت‌های فناوری ایجاد می‌کند.
در National Renewable Energy Strategy 2024–2034 اهداف مشخصی برای افزایش ظرفیت خورشیدی، بادی، زمین‌گرمایی و برق‌آبی تعیین شده است.
در کنار این اهداف، توسعه شبکه انتقال و توزیع، برق‌رسانی روستایی، سیستم‌های خارج از شبکه و فناوری‌های ذخیره‌سازی نیز برای تبدیل ظرفیت تولید به برق قابل‌اعتماد اهمیت خواهند داشت.
جمع‌بندی
تانزانیا در حال حرکت به سمت تنوع‌بخشی به سبد انرژی و افزایش ظرفیت تولید برق است. خورشیدی، بادی، برق‌آبی و زمین‌گرمایی در استراتژی انرژی‌های تجدیدپذیر کشور جایگاه مشخصی دارند و توسعه ذخیره‌سازی نیز می‌تواند مکمل این روند باشد.
برای سرمایه‌گذاران خارجی، فرصت فقط در ساخت نیروگاه نیست؛ بلکه تجهیزات، انتقال و توزیع برق، ذخیره‌سازی، مینی‌گرید، مهندسی، تعمیر و نگهداری و فناوری‌های مدیریت انرژی نیز می‌توانند بخشی از بازار آینده تانزانیا باشند.
