تانزانیا در حال تقویت رویکرد خود برای استفاده از ظرفیت بازارهای منطقهای و بینالمللی با هدف افزایش تجارت، توسعه صادرات، جذب سرمایهگذاری و گسترش همکاریهای اقتصادی است.
در تازهترین تحول، سازمان توسعه تجارت تانزانیا (TanTrade) در جریان سفر نخستوزیر این کشور به قطر، بر اهمیت استفاده از جایگاه تانزانیا در جامعه شرق آفریقا (EAC) و جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) و همچنین ارتباط با شورای همکاری خلیج فارس (GCC) از طریق قطر تأکید کرده است.
بر اساس گزارش رسمی TanTrade در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، مقامات تانزانیا و قطر درباره استفاده از این ظرفیتها برای گسترش دامنه بازارها و توسعه همکاریهای اقتصادی گفتوگو کردهاند.
چرا EAC و SADC برای تانزانیا اهمیت دارند؟
تانزانیا عضو دو بلوک اقتصادی مهم در آفریقا یعنی EAC و SADC است.
این موقعیت به کشور امکان میدهد از شبکههای تجاری و اقتصادی شرق و جنوب آفریقا برای توسعه تجارت منطقهای استفاده کند.
جامعه شرق آفریقا در سال ۲۰۲۶ بیش از ۳۳۱ میلیون نفر جمعیت و حدود ۳۵۷ میلیارد دلار تولید ناخالص داخلی دارد. طبق اعلام رسمی EAC، تجارت منطقه در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ به ۵۲.۳ میلیارد دلار رسید و صادرات کشورهای عضو نیز ۴۱.۳ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافت.
از سوی دیگر، عضویت تانزانیا در SADC امکان ارتباط تجاری با بازارهای جنوب آفریقا را نیز تقویت میکند.
در سال ۲۰۲۶، SADC و تانزانیا همچنین در حال اجرای اقدامات مربوط به Simplified Trade Regime برای تسهیل تجارت مرزی در مقیاس کوچک بودهاند؛ از جمله در مرزهای تانزانیا با مالاوی و زامبیا.
تانزانیا؛ پل تجاری میان شرق و جنوب آفریقا
یکی از مزیتهای مهم تانزانیا، موقعیت جغرافیایی آن است.
این کشور به اقیانوس هند دسترسی دارد و از طریق بنادر و شبکههای جادهای و ریلی، ارتباط تجاری با چند کشور محصور در خشکی از جمله:
- اوگاندا
- رواندا
- بوروندی
- جمهوری دموکراتیک کنگو
- زامبیا
- مالاوی
برقرار میکند.
پرتال سرمایهگذاری SADC نیز تانزانیا را به دلیل عضویت همزمان در EAC Common Market و SADC Free Trade Area و همچنین برخورداری از بنادر دارالسلام، تانگا و متوارا، یک مسیر مهم حملونقل و تجارت به شرق، جنوب و مرکز آفریقا معرفی میکند.
این موقعیت میتواند برای شرکتهایی که قصد دارند تانزانیا را بهعنوان پایگاه ورود به بازارهای منطقهای آفریقا بررسی کنند، اهمیت داشته باشد.
GCC؛ مسیر تازه برای ارتباط با بازارهای خلیج فارس
در کنار بازارهای آفریقایی، تانزانیا در حال تقویت ارتباط اقتصادی خود با کشورهای حوزه خلیج فارس نیز هست.
سفر اخیر نخستوزیر تانزانیا به قطر در همین چارچوب قابل توجه است.
طبق گزارش TanTrade، مقامات دو کشور درباره فرصتهای تجارت و سرمایهگذاری و همچنین استفاده از جایگاه تانزانیا در EAC و SADC و جایگاه قطر در GCC برای گسترش بازارها و همکاری اقتصادی گفتوگو کردهاند.
بنابراین، مدل مورد توجه تانزانیا صرفاً افزایش صادرات به یک کشور مشخص نیست؛ بلکه ایجاد ارتباط میان بازار شرق آفریقا، جنوب آفریقا و بازارهای خلیج فارس است.
تجارت تانزانیا و قطر؛ تمرکز بر سرمایهگذاری و همکاری تجاری
قطر در این چارچوب میتواند بهعنوان یکی از شرکای اقتصادی تانزانیا در منطقه خلیج فارس مورد توجه قرار گیرد.
TanTrade اعلام کرده است که در جریان سفر اخیر، بر اهمیت ارتباط دادن جامعه تجاری تانزانیا و قطر از طریق نهادهای نمایندگی و تجاری دو کشور تأکید شده است.
هدف این ارتباطات، شناسایی حوزههای همکاری استراتژیک، ایجاد روابط تجاری و شناسایی فرصتهای جدید سرمایهگذاری عنوان شده است.
همچنین در گزارش دیگری از TanTrade، بر توسعه تجارت خدمات تانزانیا در بازارهای بینالمللی تأکید شده است؛ موضوعی که شامل خدمات حرفهای و نیروی انسانی نیز میشود.
فقط صادرات کالا؛ تجارت خدمات هم در حال گسترش است
یکی از نکات قابل توجه در رویکرد جدید TanTrade، توجه به تجارت خدمات در کنار صادرات کالا است.
وزیر صنعت و تجارت تانزانیا تأکید کرده است که تجارت بینالمللی نباید صرفاً به فروش محصولات محدود شود و خدمات قابل ارائه توسط شرکتها و نیروی انسانی تانزانیا نیز میتواند بخشی از تجارت خارجی این کشور باشد.
این حوزه میتواند بخشهایی مانند:
- خدمات حرفهای
- خدمات فنی
- نیروی انسانی متخصص
- حملونقل
- لجستیک
- خدمات مهندسی
- خدمات گردشگری
- خدمات تجاری و مشاورهای
را دربر بگیرد.
چه کالاهایی میتوانند از توسعه این بازارها بهره ببرند؟
گسترش بازارهای منطقهای و بینالمللی میتواند برای طیف متنوعی از محصولات تانزانیا اهمیت داشته باشد.
از جمله:
- محصولات کشاورزیقهوه
- آووکادو
- بادام هندی
- حبوبات
- میخک
- محصولات باغبانی
- محصولات معدنی
- طلا
- نیکل
- گرافیت
- سنگهای قیمتی
- سایر مواد معدنی فرآوریشده
- محصولات صنعتی
- محصولات غذایی فرآوریشده
- محصولات تولیدی
- کالاهای مصرفی
- محصولات بستهبندیشده
- خدمات
- لجستیک
- خدمات مهندسی
- خدمات حرفهای
- گردشگری
- نیروی انسانی متخصص
پرتال رسمی تجارت تانزانیا نیز برای صادرات محصولات مختلف، از جمله بادام هندی، قهوه، چای، پنبه، آووکادو، گل و سایر محصولات، رویهها و گواهیهای تجاری مربوط به بازارهای منطقهای را ارائه میکند.
فرصتهای سرمایهگذاری در تانزانیا
توسعه ارتباط با EAC، SADC و بازارهای GCC فقط موضوع صادرات نیست و میتواند به سرمایهگذاری مستقیم خارجی نیز مرتبط شود.
تانزانیا در سالهای اخیر روی حوزههایی مانند:
- تولید و صنایع تبدیلی
- کشاورزی تجاری
- فرآوری مواد معدنی
- انرژی
- زیرساخت
- حملونقل و لجستیک
- گردشگری
- فناوری
- صنایع غذایی
تمرکز کرده است.
موقعیت تانزانیا در کنار اقیانوس هند و اتصال آن به بازارهای شرق و جنوب آفریقا نیز یکی از عواملی است که میتواند برای سرمایهگذاران و شرکتهای بینالمللی اهمیت داشته باشد.
اهمیت این روند برای شرکتهای ایرانی
گسترش ارتباط تانزانیا با بازارهای EAC، SADC و GCC میتواند برای شرکتهای ایرانی نیز از منظر توسعه صادرات به آفریقا قابل بررسی باشد.
برای یک شرکت ایرانی، ورود مستقیم به بازار تانزانیا تنها یک هدف نهایی نیست؛ بلکه میتوان این کشور را بهعنوان یکی از مسیرهای بررسی بازارهای منطقهای شرق و جنوب آفریقا نیز ارزیابی کرد.
حوزههای قابل بررسی برای شرکتهای ایرانی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- محصولات پتروشیمی
- مواد شیمیایی
- محصولات دارویی
- تجهیزات صنعتی
- ماشینآلات معدنی
- تجهیزات کشاورزی
- صنایع غذایی
- محصولات ساختمانی
- تجهیزات انرژی
- خدمات فنی و مهندسی
- فناوری و تجهیزات فرآوری
البته استفاده از چنین فرصتهایی مستلزم بررسی تعرفهها، قواعد مبدأ، استانداردها، الزامات واردات، رقبا، کانال توزیع و مقررات هر بازار مقصد است.
تانزانیا و فرصت توسعه تجارت منطقهای
حرکت تانزانیا به سمت استفاده همزمان از ظرفیت EAC، SADC و بازارهای GCC نشاندهنده رویکردی برای متنوعسازی بازارهای تجارت و سرمایهگذاری است.
در EAC، روند رشد تجارت منطقهای و توسعه تجارت درونمنطقهای ادامه دارد. در سهماهه دوم ۲۰۲۶، صادرات EAC به کشورهای عضو SADC به ۵.۱ میلیارد دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۰.۸ درصد افزایش داشت.
در SADC نیز اقدامات مرتبط با تسهیل تجارت مرزی و سادهسازی رویههای تجارت در حال اجراست.
در طرف دیگر، همکاری با قطر میتواند مسیر ارتباط تانزانیا با شبکه تجاری و سرمایهگذاری کشورهای GCC را تقویت کند؛ موضوعی که در مذاکرات اخیر دو کشور نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
جمعبندی
تانزانیا در حال تقویت رویکردی چندبازاری برای توسعه تجارت، صادرات، خدمات و سرمایهگذاری است.
عضویت در EAC و SADC، دسترسی به بازارهای شرق و جنوب آفریقا را برای تانزانیا اهمیت میدهد و ارتباط اقتصادی با قطر نیز میتواند مسیر همکاری با بازارهای GCC را گستردهتر کند.
در این میان، توسعه تجارت کالا، تجارت خدمات، سرمایهگذاری، لجستیک و ایجاد ارتباط مستقیم میان شرکتهای تانزانیا و شرکای خارجی از محورهای مهم این رویکرد محسوب میشود. TanTrade نیز بر نقش خود در شناسایی فرصتها و اتصال کسبوکارهای تانزانیا به بازارهای بینالمللی تأکید کرده است.
برای شرکتهای خارجی، از جمله شرکتهای ایرانی، این روند میتواند اهمیت تانزانیا بهعنوان یک بازار و همچنین یک نقطه اتصال تجاری در شرق آفریقا را برجسته کند.
