بلاگ
تانزانیا به‌دنبال انتقال روزانه ۱۵۰۰ کانتینر با راه‌آهن؛ گامی برای کاهش ازدحام بندر دارالسلام
تانزانیا قصد دارد با استفاده گسترده‌تر از خطوط ریلی موجود، ظرفیت انتقال کانتینر از بندر دارالسلام را به روزانه ۱۵۰۰ کانتینر برساند. این برنامه با هدف کاهش فشار بر شبکه جاده‌ای، پایین آوردن هزینه‌های لجستیکی و تسریع انتقال کالا به انبارها و مقاصد داخلی دنبال می‌شود.
بر اساس گزارشی که روز ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ در روزنامه The Citizen منتشر شد، دولت تانزانیا می‌خواهد از ظرفیت دو شبکه ریلی شرکت راه‌آهن تانزانیا (TRC) و سازمان راه‌آهن تانزانیا–زامبیا (TAZARA) برای جابه‌جایی بیشتر محموله‌ها استفاده کند.
۱. هدف‌گذاری برای انتقال ۱۵۰۰ کانتینر در روز
برنامه دولت بر افزایش استفاده از زیرساخت‌های ریلی موجود متمرکز است؛ بنابراین، طبق اظهارات مقام وزارت حمل‌ونقل، راهبرد اصلی استفاده مؤثرتر از خطوط بهسازی‌شده است، نه اتکا به ساخت خطوط ریلی کاملاً جدید.
این هدف از دو بخش تشکیل می‌شود:
-
شبکه TAZARA: ظرفیت بالقوه انتقال حدود ۵۰۰ کانتینر در روز.
-
شبکه TRC و خط ریلی با عرض استاندارد: ظرفیت هدف‌گذاری‌شده تا ۱۰۰۰ کانتینر در روز.
مجموع این ظرفیت‌ها می‌تواند به هدف روزانه ۱۵۰۰ کانتینر برسد. با این حال، این رقم یک هدف عملیاتی اعلام‌شده است و نباید آن را به‌معنای تحقق کامل ظرفیت در حال حاضر دانست.
۲. نقش راه‌آهن TAZARA در کاهش ترافیک بندر
بر اساس گزارش The Citizen، خط ریلی TAZARA در حال حاضر تا حدود ۱۰۰ کانتینر در روز جابه‌جا می‌کند. برخی شرکت‌های لجستیکی، از جمله Bravo Logistics و African Inland Container Depot، نیز عملیات آزمایشی انتقال کانتینر با استفاده از لکوموتیوها و واگن‌های اجاره‌ای را آغاز کرده‌اند.
ظرفیت اعلام‌شده برای این عملیات آزمایشی حدود ۳۰۰ کانتینر در روز است. با ورود انبارها و پایانه‌های داخلی بیشتر، امکان افزایش ظرفیت این شبکه تا حدود ۵۰۰ کانتینر در روز مطرح شده است.
این مسیر ریلی، بندر دارالسلام را به تعدادی از پایانه‌های کانتینری و مناطق لجستیکی در محدوده شهر متصل می‌کند و می‌تواند بخشی از حمل‌ونقل فعلی با کامیون را جایگزین کند.
۳. اتصال خط ریلی استاندارد به بندر دارالسلام
در بخش دیگر برنامه، شرکت راه‌آهن تانزانیا در حال توسعه اتصال خط ریلی با عرض استاندارد (SGR) به بندر دارالسلام است. طبق گزارش منتشرشده، امتداد ۳٫۸ کیلومتری این خط تا دروازه شماره ۱۴ بندر می‌تواند انتقال ریلی محموله‌ها به مقاصدی مانند کِوالا، مورگورو، باهی و ایساکا را تسهیل کند.
ظرفیت هدف‌گذاری‌شده برای این بخش تا ۱۰۰۰ کانتینر در روز اعلام شده است. همچنین، اقداماتی برای آماده‌سازی تجهیزات مانور ریلی و بازسازی بخشی از واگن‌ها در دست انجام است.
اهمیت این اتصال در آن است که امکان انتقال مستقیم‌تر کانتینرها از محدوده بندر به شبکه ریلی و پایانه‌های داخلی را فراهم می‌کند و می‌تواند وابستگی به کامیون را کاهش دهد.
۴. چرا تانزانیا به حمل‌ونقل ریلی بیشتر نیاز دارد؟
بندر دارالسلام یکی از دروازه‌های مهم تجارت تانزانیا و کشورهای محصور در خشکی شرق و مرکز آفریقاست. افزایش حجم محموله‌ها، انتقال سریع کانتینرها از بندر به مقاصد نهایی را به مسئله‌ای مهم برای شرکت‌های حمل‌ونقل، واردکنندگان و صادرکنندگان تبدیل کرده است.
انتقال بخشی از بار به راه‌آهن می‌تواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:
-
کاهش تعداد کامیون‌های ورودی و خروجی در مسیرهای پرترافیک؛
-
کاهش زمان انتظار و تأخیر در تحویل کالا؛
-
کاهش فشار بر جاده‌ها و برخی مسیرهای شهری؛
-
بهبود ارتباط بندر با انبارها و مراکز توزیع داخلی؛
-
افزایش قابلیت پیش‌بینی زمان حمل‌ونقل برای کسب‌وکارها.
با این حال، تحقق این مزایا به عواملی مانند تعرفه رقابتی حمل ریلی، برنامه حرکت منظم قطارها، هماهنگی بندر و پایانه‌های داخلی و سرعت تخلیه و بارگیری بستگی دارد.
۵. پیامدهای احتمالی برای تجارت منطقه‌ای و شرکت‌های ایرانی
بهبود اتصال ریلی بندر دارالسلام می‌تواند برای شرکت‌هایی که با تانزانیا و بازارهای شرق و مرکز آفریقا تجارت می‌کنند، اهمیت داشته باشد. این بندر در انتقال کالا به بازارهای داخلی تانزانیا و برخی کشورهای همسایه نقش دارد؛ بنابراین، بهبود جریان بار می‌تواند بر زمان تحویل و هزینه نهایی واردات و صادرات اثر بگذارد.
برای شرکت‌های ایرانی فعال در بازار آفریقا، پیگیری این تحولات می‌تواند در ارزیابی فرصت‌های زیر مفید باشد:
-
صادرات تجهیزات و قطعات مرتبط با حمل‌ونقل ریلی و جابه‌جایی بار؛
-
عرضه ماشین‌آلات انبارداری، تجهیزات بسته‌بندی و جابه‌جایی کانتینر؛
-
بررسی فرصت همکاری با شرکت‌های حمل‌ونقل، واردکنندگان و توزیع‌کنندگان محلی؛
-
ارزیابی هزینه و زمان حمل کالا از مسیر بندر دارالسلام به بازارهای هدف.
البته، وجود چنین برنامه‌ای به‌تنهایی به معنای اعلام مناقصه یا ایجاد فرصت قطعی برای تأمین‌کنندگان خارجی نیست. شرکت‌ها باید شرایط خرید، الزامات فنی، مقررات واردات و امکان همکاری با طرف‌های محلی را جداگانه بررسی کنند.
۶. آیا هدف ۱۵۰۰ کانتینر در روز محقق شده است؟
طبق گزارش منتشرشده در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، هدف دولت انتقال روزانه تا ۱۵۰۰ کانتینر از طریق خطوط ریلی است. در همان گزارش، ظرفیت فعلی TAZARA حدود ۱۰۰ کانتینر در روز و ظرفیت عملیات آزمایشی برخی شرکت‌های لجستیکی حدود ۳۰۰ کانتینر در روز عنوان شده است.
بنابراین، باید میان ظرفیت فعلی، ظرفیت بالقوه و هدف نهایی دولت تفاوت قائل شد. در گزارش یادشده، تاریخ مشخصی برای دستیابی کامل به هدف ۱۵۰۰ کانتینر در روز اعلام نشده است. همچنین، میزان موفقیت تجاری این طرح به تعرفه‌ها، نظم حرکت قطارها و عملکرد پایانه‌های داخلی وابسته خواهد بود.
جمع‌بندی
برنامه تانزانیا برای انتقال روزانه ۱۵۰۰ کانتینر با راه‌آهن، بخشی از تلاش این کشور برای افزایش بهره‌وری بندر دارالسلام و بهبود شبکه لجستیک است. استفاده بیشتر از خطوط موجود TAZARA و TRC می‌تواند فشار بر جاده‌ها را کاهش دهد و ارتباط بندر با پایانه‌های داخلی را بهبود ببخشد.
برای صادرکنندگان و واردکنندگان، نکته مهم این است که آثار اقتصادی طرح را باید بر اساس عملکرد واقعی، تعرفه‌های حمل‌ونقل و زمان تحویل کالا ارزیابی کرد؛ نه صرفاً بر مبنای ظرفیت هدف‌گذاری‌شده.
ایران تانزانیا؛ همراه کسب‌وکارها برای توسعه تجارت با آفریقا
برای بررسی بازار تانزانیا، شناسایی خریداران و شرکای تجاری، ارزیابی مسیرهای صادراتی و توسعه ارتباطات B2B در بازارهای آفریقایی، می‌توانید از خدمات مرکز تجارت ایران و آفریقا استفاده کنید.
پرسش‌های متداول
۱. تانزانیا قصد دارد روزانه چند کانتینر را با راه‌آهن جابه‌جا کند؟ هدف اعلام‌شده دولت، انتقال روزانه تا ۱۵۰۰ کانتینر از بندر دارالسلام با استفاده از شبکه‌های ریلی موجود است.
۲. کدام شبکه‌های ریلی در این طرح نقش دارند؟ دو شبکه اصلی عبارت‌اند از راه‌آهن تانزانیا (TRC) و سازمان راه‌آهن تانزانیا–زامبیا (TAZARA).
۳. هدف از انتقال کانتینرها با قطار چیست؟ کاهش ازدحام بندر و جاده‌ها، پایین آوردن هزینه‌های لجستیکی و بهبود جریان انتقال کالا به پایانه‌های داخلی.
۴. آیا ظرفیت ۱۵۰۰ کانتینر در روز هم‌اکنون محقق شده است؟ خیر؛ این رقم به‌عنوان هدف اعلام شده است. گزارش ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ از ظرفیت فعلی پایین‌تر در بخشی از شبکه و برنامه افزایش تدریجی ظرفیت خبر می‌دهد.
۵. این برنامه چه اهمیتی برای صادرکنندگان ایرانی دارد؟ بهبود احتمالی زمان و هزینه حمل کالا می‌تواند در برنامه‌ریزی صادرات به تانزانیا و بررسی دسترسی به بازارهای منطقه‌ای مؤثر باشد؛ البته هزینه واقعی و زمان تحویل باید با شرکت‌های حمل‌ونقل بررسی شود.
منبع اصلی خبر: روزنامه The Citizen، تانزانیا، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
