بلاگ
ورود غول غذایی هند به تانزانیا؛ از تولید روغن آفتابگردان تا توسعه دامداری و صنایع کشاورزی
برنامه ۷۳۹ میلیون دلاری هند برای توسعه صنایع غذایی تانزانیا
شرکت هندی BL Agro Industries از برنامه‌ای برای سرمایه‌گذاری حدود ۷۰۰ میلیارد روپیه هند، معادل تقریبی ۷۳۹ میلیون دلار آمریکا، در بخش کشاورزی و صنایع غذایی تانزانیا خبر داده است. این سرمایه‌گذاری قرار است طی یک دوره ۱۰ ساله و در چند مرحله اجرا شود و حوزه‌هایی مانند تولید روغن خوراکی، دامداری، صنایع لبنی، تولید محصولات کشاورزی، تحقیقات و ساخت تجهیزات و محصولات غذایی را در بر بگیرد.
این برنامه، نخستین گام مهم شرکت برای ایجاد یک پایگاه تولیدی خارج از هند محسوب می‌شود. BL Agro امیدوار است با استفاده از ظرفیت‌های کشاورزی تانزانیا و فناوری‌های فرآوری هند، علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی این کشور، زمینه ورود به بازارهای سایر کشورهای شرق آفریقا را نیز فراهم کند.
اعلام این برنامه در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ و پس از سفر هیئتی پنج‌نفره از مدیران شرکت به تانزانیا صورت گرفت؛ هیئتی که با مقام‌های دولتی و فعالان اقتصادی این کشور درباره فرصت‌های سرمایه‌گذاری و مسیر اجرای پروژه‌ها گفت‌وگو کرد.
تولید روغن خوراکی؛ نخستین محور سرمایه‌گذاری BL Agro
یکی از مهم‌ترین بخش‌های برنامه BL Agro، ایجاد مجموعه صنعتی تولید و فرآوری روغن‌های گیاهی در تانزانیاست. بر اساس اطلاعات منتشرشده، شرکت برای مرحله نخست این طرح حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیارد روپیه، معادل تقریبی ۱۲۷ تا ۱۵۸ میلیون دلار، سرمایه‌گذاری در نظر گرفته است.
این مجموعه قرار است بخش‌های مختلفی از جمله خردکردن دانه‌های روغنی، استخراج روغن و پالایش را در بر بگیرد و ظرفیت فرآوری روزانه آن حدود یک‌هزار و ۱۰۰ تن اعلام شده است.
در مرحله نخست، تمرکز اصلی بر دانه آفتابگردان تولید داخل تانزانیا خواهد بود. این انتخاب با توجه به ظرفیت تولید آفتابگردان در این کشور و نیاز بازار داخلی به روغن خوراکی صورت گرفته است. طبق اظهارات مدیرعامل شرکت، هدف آن است که کارخانه طی حدود سه سال به مرحله بهره‌برداری برسد؛ هرچند زمان‌بندی اعلام‌شده در برخی گزارش‌ها متفاوت است و برنامه نهایی اجرایی هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است.
توسعه دامداری، صنایع لبنی و تجهیزات کشاورزی
برنامه BL Agro تنها به تولید روغن خوراکی محدود نمی‌شود. این شرکت قصد دارد در مراحل بعدی، حوزه دامپروری، اصلاح نژاد دام، توسعه زیرساخت‌های لبنی و تولید محصولات غذایی را نیز در تانزانیا گسترش دهد.
بر اساس جزئیات منتشرشده، حدود ۲۰ میلیارد روپیه برای فعالیت‌های مرتبط با پرورش دام و ژنتیک دام و حدود ۱۵ میلیارد روپیه برای زیرساخت‌های کشاورزی در نظر گرفته شده است. تولید محلی تراکتور و برخی تجهیزات موردنیاز مزارع نیز از فرصت‌هایی است که شرکت در حال بررسی آن‌هاست.
همکاری با کشاورزان محلی از طریق قراردادهای کشت و ایجاد زنجیره تأمین مواد اولیه نیز بخشی از این برنامه خواهد بود. چنین مدلی می‌تواند ارتباط میان تولیدکنندگان محصولات کشاورزی، واحدهای فرآوری و بازار مصرف را تقویت کند.
چرا تانزانیا برای سرمایه‌گذاری در صنایع غذایی جذاب است؟
تانزانیا از ظرفیت قابل‌توجهی در تولید محصولات کشاورزی و دانه‌های روغنی برخوردار است؛ اما بخشی از این ظرفیت همچنان به دلیل محدودیت فناوری، بهره‌وری پایین و کمبود زیرساخت‌های فرآوری به ارزش اقتصادی کامل تبدیل نشده است.
یکی از چالش‌های مهم این کشور، فاصله میان تولید داخلی و تقاضای بازار برای روغن خوراکی است. طبق گزارش‌های منتشرشده، تقاضای سالانه روغن خوراکی در تانزانیا حدود ۷۳۲ هزار تن برآورد شده، در حالی که تولید داخلی با این میزان فاصله دارد و کشور همچنان به واردات قابل‌توجه روغن وابسته است. برآوردها از کسری بیش از ۴۰۰ هزار تنی در این بازار حکایت دارند.
در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری در تولید داخلی روغن و توسعه صنایع تبدیلی می‌تواند به کاهش وابستگی به واردات، ایجاد ارزش افزوده برای محصولات کشاورزی و تقویت درآمد کشاورزان کمک کند.
از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی تانزانیا و دسترسی آن به بازارهای کشورهای شرق آفریقا، این کشور را به گزینه‌ای جذاب برای شرکت‌هایی تبدیل کرده است که به دنبال ایجاد پایگاه تولید و توزیع منطقه‌ای هستند.
فرصت‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی برای تانزانیا
اجرای کامل برنامه BL Agro می‌تواند آثار مختلفی بر اقتصاد تانزانیا داشته باشد؛ از جمله:
- افزایش ظرفیت تولید و فرآوری روغن‌های گیاهی در داخل کشور
- توسعه زنجیره ارزش محصولات کشاورزی و دامپروری
- ایجاد فرصت‌های شغلی در بخش کشاورزی، صنایع غذایی و تولید تجهیزات
- انتقال فناوری و دانش فنی در حوزه فرآوری و مدیریت تولید
- گسترش همکاری میان شرکت‌های صنعتی و کشاورزان محلی
- افزایش ظرفیت صادرات محصولات غذایی و فرآوری‌شده به بازارهای منطقه‌ای
در برخی گزارش‌ها، ظرفیت اشتغال‌زایی بالقوه این طرح‌ها تا حدود ۱۰۰ هزار فرصت شغلی عنوان شده است؛ با این حال، این رقم برآورد اعلام‌شده از سوی شرکت است و تحقق آن به اجرای مراحل مختلف سرمایه‌گذاری بستگی دارد.
چالش‌های پیش‌روی اجرای سرمایه‌گذاری
با وجود ابعاد قابل‌توجه این برنامه، تحقق آن به عواملی مانند تأمین مالی، دریافت مجوزهای لازم، آماده‌سازی زیرساخت‌ها و تضمین تأمین پایدار مواد اولیه وابسته است.
گزارش‌ها حاکی از آن است که شرکت برای فعالیت‌های اولیه، شخصیت حقوقی خود را در تانزانیا ثبت کرده و درباره تخصیص زمین نیز اقداماتی انجام شده است؛ اما برخی مجوزهای قانونی همچنان در دست بررسی بوده‌اند.
همچنین، موفقیت کارخانه روغن خوراکی به دسترسی مستمر به دانه‌های روغنی و همکاری مؤثر با کشاورزان وابسته خواهد بود. بنابراین، ظرفیت اسمی کارخانه به‌تنهایی تضمین‌کننده تولید واقعی یا کاهش واردات نیست.
نکته مهم دیگر آن است که رقم ۷۳۹ میلیون دلار به کل برنامه پیشنهادی در یک دوره ده‌ساله اشاره دارد و به معنای تزریق فوری این میزان سرمایه به اقتصاد تانزانیا نیست.
اهمیت این سرمایه‌گذاری برای آینده تجارت تانزانیا
برنامه BL Agro را می‌توان نشانه‌ای از افزایش توجه سرمایه‌گذاران خارجی به ظرفیت‌های کشاورزی و صنایع غذایی تانزانیا دانست. این طرح در صورت اجرا، می‌تواند از یک سرمایه‌گذاری محدود در تولید روغن خوراکی فراتر برود و به شکل‌گیری زنجیره‌ای یکپارچه از تولید محصولات کشاورزی تا فرآوری، بسته‌بندی و عرضه در بازارهای منطقه‌ای کمک کند.
برای فعالان اقتصادی و شرکت‌های خارجی نیز این تحول می‌تواند فرصت‌هایی در زمینه تأمین ماشین‌آلات کشاورزی، تجهیزات صنایع غذایی، مواد اولیه، فناوری فرآوری، بسته‌بندی و خدمات فنی ایجاد کند.
در این میان، شرکت‌های ایرانی فعال در حوزه ماشین‌آلات صنایع غذایی، تجهیزات کشاورزی، فناوری‌های فرآوری محصولات و بسته‌بندی نیز می‌توانند بازار تانزانیا را به‌عنوان یکی از مقاصد بالقوه توسعه همکاری‌های تجاری با شرق آفریقا بررسی کنند.
در نهایت، میزان اثرگذاری این برنامه به پیشرفت واقعی پروژه‌ها، آغاز ساخت کارخانه‌ها، میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده و شکل‌گیری همکاری‌های پایدار با تولیدکنندگان محلی بستگی خواهد داشت.
پرسش‌های متداول
۱. شرکت BL Agro چه میزان سرمایه‌گذاری در تانزانیا برنامه‌ریزی کرده است؟
این شرکت قصد دارد طی ۱۰ سال حدود ۷۰۰ میلیارد روپیه هند، معادل تقریبی ۷۳۹ میلیون دلار آمریکا، در بخش کشاورزی و صنایع غذایی تانزانیا سرمایه‌گذاری کند.
۲. نخستین پروژه BL Agro در تانزانیا چیست؟
نخستین پروژه اصلی، احداث مجموعه تولید و فرآوری روغن گیاهی با تمرکز بر دانه آفتابگردان است که ظرفیت فرآوری روزانه آن حدود یک‌هزار و ۱۰۰ تن اعلام شده است.
۳. سرمایه‌گذاری BL Agro چه بخش‌هایی را شامل می‌شود؟
تولید روغن خوراکی، کشاورزی، دامپروری، ژنتیک دام، صنایع لبنی، تحقیقات و توسعه تجهیزات و زیرساخت‌های کشاورزی از محورهای این برنامه هستند.
۴. آیا سرمایه‌گذاری ۷۳۹ میلیون دلاری تاکنون انجام شده است؟
خیر. این رقم مربوط به برنامه سرمایه‌گذاری پیشنهادی شرکت در یک دوره ده‌ساله است و نباید آن را سرمایه تزریق‌شده یا هزینه‌کرد قطعی تلقی کرد.
۵. این سرمایه‌گذاری چه فرصتی برای اقتصاد تانزانیا ایجاد می‌کند؟
در صورت اجرا، این طرح می‌تواند ظرفیت فرآوری محصولات کشاورزی، اشتغال‌زایی، انتقال فناوری، درآمد کشاورزان و تولید داخلی روغن خوراکی را تقویت کند.
